گران مايه را که تنها سرمايه اوست رايگان از دست ندهد”469.
تاکيد به خود شناسي در آموزه هاي اسلامي به اين دليل است که، از ديد معارف اسلامي شناخت خود ، انسان را به مرتبه بالاي شناخت خداوند ميرساند؛ چنانکه علي(ع) مي فرمايد:” من عرف نفسه فقد عرف ربه”470 هر کس خود را بشناسد خداي خود خود را شناخته است.شهيد مطهري در راستاي همين مفهوم ميگويد:” هر کس معرفت به خود پيدا کندخدا را هم شناخته است ، اگر خدا را فراموش کند اثرش اين است که خودش را فراموش ميکند..”.471
3) حفظ سلامت و بهداشت جسم و روان
يکي ديگر از وظايف مسلمان در ارتباط با خود، حفظ سلامت و بهاشت براي نيل به مقاصد و اهدافي است که به سلامتي و توان بدني نيازمند است. در همين زمينه، علامه طباطبايي ميفرمايد” وظيفه انسان است که در حفظ صحت و استقامت تن و روان خود بکوشد، طوري که در آيين مقدس اسلام به هر دو بخش دستورهاي دقيق و کاقي داده شده است. و در بهداشت تن و روان خود بکوشد. “472
دين اسلام نه تنها به نظافت ظاهر اهميت داده بلکه در سلامت خوراکيهاي مورد استفاده هم او را توصيه به تعادل کرده امام رضا ميفرمايد:” خداوند هيچ خوردني و آشاميدني را حلال نکرده مگر اينکه نفع و صلاح بشر در آن بوده، هيچ يک را حرام نکرده مگر آن که مايه زيان و مرگ و فساد است”473
در اسلام تمام عبادتها مبني بر نظافت قرار داده شده؛ بر همين اساس هيچ کدام از عبادت ها نيستند که بدون وضو و ظهارت مايه تقرب الهي واقع شوند و و حتي در موارد جزيي هم به توصيههاي چون گرفتن ناخن و مزمزه و …سفارش شده است.
همچنين در مورد بهداشت روان و آرامش روح از توصيه هاي بهداشتي آن غافل نشده ونه تنها در روزگار سلامت روحي برنامه دارد بلکه در بيماري رح نيز برنامههاي مختلف دارد، مثلا در توبه براي کسي که روي به گناه آلوده باز گذاشته شده تا نکند از ترس ناپاکي اش، به چاه بيفتند” قُلْ يا عِبادِيَ الَّذينَ أَسْرَفُوا عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَميعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحيمُ (53 زمر)
3- در قبال ديگران
اسلام ديني است که فقط به، با خود بودن و سير آفاق و انفسي توجه ندارد؛ بلکه تاکيدات فراواني در خصوص زندگي اجتماعي و طرز رفتارها باديگران براي ساختن اجتماع دارد.
زندگي اجتماعي بار ارزش خود را از عوامل و انگيزه ها ميگيرد که سبب اجتماعي زيست آن شده قرآن کريم زندگي اجتماعي را وسيلهاي ميداند براي تامين ارزشهاي والاتر.474
1) روابط ايماني
اسلام براي روابط و تعامل اجتماعي ، حدود و شرايط و اصول و ضوابطي را مشخص نموده است. و اين رکن رفتاري، مهمترين بخش از تمام رفتارهاي اسلامي را تشکيل ميدهد که به نوعي بايد اين رفتار و نگاه ايماني در سراسر رفتارهاي مسلمان ديده شود و رنگ رفتارهايش همه بوي خدايي داشته باشد. همان طور که امام صادق (ع) ميفرمايند: براي خدا با خلق معاشرت کن، نه براي بهره خود از دنيا و طلب جاه و از روي رياکاري و شهرت طلبي.475 حال با توجه به اين اصل مطرح شده ، به چند نگته ميپردازيم:
1. محبت
اسلام ديني مهرپرور است لذا بر محبت نسبت به همه موجودات تاکيد زيادي دارد. چرا که هر گاه روح مودت بر جامعه اسلامي حاکم شود، آثار آن در روابط اجتماعي و در عرصه عمل، عطوفت و رحمت ظهور خواهد کرد؛ امام صادق ميفرمايد: شايسته است مسلمان در ايجاد رابطه و تعاون در عطوفت و مواسات با نيازمندان و ترحم بر يکديگر بکوشند تا آنگونه شوند که خداوند در قران فرموده” رحماء بينهم”476
در سجاياي اخلاقي پيامبر که به عنوان آيينه تمام نماي الگوي رفتاري براي زندگي مسلمين و در راستاي ايجاد مودت و محبت بيشتر، نوشتهاند که: هرگاه با يکي از مسلمانان ديدار مي کرد، با مصافحه آغاز ميکرد و قبل از آنکه طرف دست خود را بکشد، دست او را رها نميساخت477
برادري و رفتار با محبت با مومنين يکي ديگر از ويژگيهاي جامعه ايماني است که اخلاق اسلامي سعي در برآوردن اين منظور دارد” إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُون478
اين نحوه محبت کردن نه تنها بايد در زمان خوشي باشد که دامنه‌اش در همه مراحل زندگي خود و افراد مومن را در بردارد؛ در اين جامعه ايماني روابط چنان محکم بايد باشد که پيامبر فرمود: اگر در شهري گرسنهاي شب را به سر برد، خداوند در قيامت به اهل آن شهر نظر نخواهد کرد.479
3. مساوات و برادري
مسلمانان تا هنگامي که در مکه به سر مي‏بردند، به دليل شرايط خاص اين شهر، در امر تأمين مايحتاج اوليه با مشکل روبرو بودند. . فضاي کاسبکارانه‏ي شهر مکه هم عاملي بود که مانع از رشد طبقات فرودست جامعه براي نيل به موقعيت‏هاي شغلي بهتر مي‏گرديد، اما در پي مهاجرت به مدينه، مسلمانان با فضايي جديد و امکاناتي تازه روبرو شدند. در مدينه ديگر از آن تعصبات نژادي و نجابت ذاتي که مايه‏ي تفاخر و تبختر بود، اثري نبود.؛ چرا که در مدينه ديگر از آن تعصبات نژادي و نجابت ذاتي که مايه‏ي تبختر قبايل بود، اثري نبود. يک برده‏ي سفيدپوست ايراني چون سلمان با همتاي سيه‏چرده‏ي حبشي خود بلال برابر بود. اين برابري حتي تا بدان جا پيش رفت که يک عرب اصيل قريشي عار نمي‏دانست که با عرب صحراگردي، همچون ابوذر غفاري، عقد اخوت بندد.480
دين اسلام به دليل ويژگي‏هاي الهي خود توانست مايه‏ي تجانس عناصر نامتجانس نژادي و قومي در يک حوزه‏ي تمدني شود و زمينه را براي بروز و درخشش استعدادها فراهم آورد، و از همين معناست که دين اسلام تمدني را شکل داد، که به رغم وجود عناصر نامتجانس از شرق و غرب آن روزگار، نه شرقي محسوب مي‏شد و نه غربي، بلکه هويت و ويژگي‏اش اسلامي بود.481
3. امر به معروف و نهي از منکر
هر حرکت اجتماعى پس از رسيدن به قدرت، به طور طبيعى، براى تثبيت معيارها و ارزشهاى خود ، بايد سياستگزارى مناسبى داشته باشد; زيرا در واقع هدف اصلى از مبارزات و انقلابها تغيير و دگرگونى اساسى در فرهنگ حاکم و سياستگزارى درجهت اجراى برنامه هاى لازم براى رسيدن به اين هدف مى باشد.
در بين آموزه هاي اسلامي امر به معروف و نهي از منکر، هم در سطح فرد ، اجتماع و…کار برد دارد و راهي در نظر گرفته شده براي جلوگيري از انحرافات جامعه. و هر يک از مسلمين در قبال سايرين موظف شه‌اند تا از کجي روي‌هايشان جلوگيري نمايند”الذين ان مکناهم فى الارض اقاموا الصلوة و آتوا الزکوة و امرو ا بالمعروف و نهوا عن المنکر و لله عاقبة الامور”482
و تا جايي مورد عنايت قرار گرفته است که، امر به معروف و نهي از منکر به عنوان يکي از فروع دين اسلام به شمار آمده. اين آموزه از مهمترين آموزشهايي است که اسلام براي جلوگيري از انحرافات و تشويق براي انجام خوبي‌ها ر نظر گرفته. فوايد بيشماري در اين امر وجود دارد که ما در اينجا به نمونه از فوايدي که در از اقولا سيالشهدا در قيامي که براي امر براي امر به معروف انجام دادند ميآوريم تا نمونه اي باشد از خروار معرفتي اين موزه باشد؛ امام حسين به قدر از اين آموزه به نيکي ياد ميکند که حتي مرگ را هم براي اجراي اين امر الهي به جان مي خرد ميفرمايد:”..چراگاه زندگي همچون مرتعي وحشت انگيز شده است. مگر نميبينيد که به حق رفتار نميشود و از باطل جلوگيري به عمل نميايد؟ با چنين اوضاعي و در چنين شرايطي افراد با ايمان حق دارند که آرزوي مرگ و ملاقات پروردگار خويشتن نمايندو مرگ را چيزي جز يک سعادت نديده و زندگي با ستمگران را جز رنج و ملال نبينند. امام حسين جانش را در کف اخلاص گذاشت براي اجراي “و اريد ان آمر بالمعروف و انهي عن المنکر و اسير بسيرة جدي”483
عمليشدن اين اصل در جوامع اسلامي، ساز وکار بسيار نيرومندي براي کنترل کجرويهاي اجتماعي به وجود ميآورد. در واقع، دين اسلام با سفارش به امر به معروف ونهي از منکر، افراد ديندار را موظف ميکند در برابر رفتار مجرمانه افراد احساس مسئوليت کنند و سکوت اختيار نکنند و با گفتار و رفتار مناسب پاسدار فضيلت ها و نيکي ها در جامعه باشند واز گسترش هر گونه هنجار شکني و کجروي و جرم و بزه در اجتماع پيشگيري کنند.
2) روابط انساني
در جوهر? اديان الهي محبت نسبت به انسانيت نهفته است و اساس تربيت اجتماعي اسلام انسان دوستي است. از ويژگيهاي تربيت اسلامي آن است که انسان را از آن حيث که انسان است و در پرتو محبت الهي و بدون هيچ گونه خصوصيت ديگر ، هدف نيکي و هدايت و تربيت ميداند و سعادت انسان ها را به نحو عموم ، در دستور کار خويش قرار داده است. بدين لحاظ مي توان گفت تمام انسانها بدون استثنا به عنوا مخلوقي که خداوند آن ها را شايسته کرامت و امانت خود دانسته و براي سعادتشان پيامبران را فرستاده است تا در هدايتشان بکوشد، در پيشگاه خداوند يکسانند
رسول خدا در مدت كوتاهي با تحمل سخت‌ترين مرارت‌ها توانست انقلاب عظيمي را در عصر جاهليت بر پا كند. وي با نفي افكار، آيين‌ها و ارزش‌هاي ظالمانه جاهلي و قومي و قبيله‌اي، خوني و نژادي، مالي و طبقاتي، شرك و بت‌پرستي، و در هم شكستن ساختارها و مناسبات مبتني بر آنها، اساس نظمي عادلانه و انقلابي را پي ريخت. نهضت او كه يك انقلاب تمام عيار بود، به تغييرات عميق و اساسي در ذهنيت‌ها و عينت‌هاي حاكم انجاميد.484
در طول تاريخ، توده مردم بيشتر مجذوب رفتار كريمانه و مهربانانه پيامبر صلي‌الله‌عليه‌و‌آله و اصحاب و مسلمانان عامل به اخلاق كريمه، مسلمان شدند.”فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَي اللّهِ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ.”485
تاثير آموزههاي انساني اسلام به حدي قابل توجه بودکه فتوحات مسلمانان پس از رحلت پيامبر صلي‌الله‌عليه‌و‌آله و پذيرش وسيع اسلام از سوي مغلوبان نيز بيشتر مديون اين بعد از اسلام بوده است. مداراى مسلمانان با پيروان اديان ديگر و احترام مقام دانشمندان، سبب شد تا دارالاسلامى با محوريت قرآن ايجاد شود و به دور از تعصّبات، راه پيشرفت بشريت را باز كند.486
عدل عمومي
همان طور که از خصوصيات اديان الهي برمي‌آيد، عدل و انصاف از صفاتي است که جميع انسان‌ها را شامل مي‌شود و تفاوتي بين انسانها قايل نيست و از مهمترين آموزههاي اسلامي است؛ حتي علي(ع) در منشور سياسي خود به مالک اشتر ياد آور مي شود که، نسبت به آحاد رعيت از مسلم و غير مسلم روش عدالت پيش گيرد و از ستم و قساوت بپرهيزد487
عدل اسلامي دامنه بسيار وسيعي دارد و همه زمينه ها را فرا ميگيرد. اجراي دقيق اين آموزه در بسياري از

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و ... به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

: سایت منبع  40y.ir