پرخاش‌گری را بسیار ساده‏ تصور کرده‏اند و آنرا بدرستی درک نکرده‏اند. اعتقاد به وجود مرکز پرخاش‌گری در مغز از مطالعه روی حیوانات و تحریک الکتریکی‏ بخش‌های آن و گاه حذف آن بخش‌ها از طریق‏ جراحی پدید آمده است. مطالعه روی حیوانات‏ نشان می‏دهد هنگامی که مراکز خاصی در مغز تحریک می‏شوند، خشم و رفتار تهاجمی‏ بصورت حمله روی می‏دهد و به نظر می‏رسد که‏ مرکز خاص پرخاش‌گری تحریک شده است و ناحیه کنترل‏کننده خشم ایزوله شده است. و نیز بنظر می‏رسد که این مراکز با انگیزش‏های‏ دیگر نظیر گرسنگی، تشنگی و میل جنسی‏ مرتبط هستند. تحریک سایر مراکز اثراتی ضد آنچه موردنظر است پدید می‏آورد یعنی رفتار پرخاش‌گرانه قطع و حیوان آرام می‏گیرد‌ (سخاوت، 1369).
با توجه به این اطلاعات ممکن است فکر کنیم آنچه روشن نشده است این است که هنوز نمی‏دانیم این مراکز تحت تأثیر چه عواملی‏ بطور معمول برانگیخته می‏شوند. امّا مسئله به‏ این سادگی نیست. اولاً امروز متوجه شده‏اند که مراکز متعددی‏ در مغز رفتار پرخاش‌گرانه را پدید می‏آورد. ثانیاً زمانی‏که این بخش‌ها را از مغز برداشته‏اند عکس العمل خشم باز هم بروز کرده است. بنظر می‏رسد که تمامی مغز به نحوی در ایجاد پرخاش‌گری دخالت دارد. ثالثاً عکس العمل در مقابل تحریک مراکز مذکور به عوامل متعددی‏ بستگی دارد. مثلاً تصور کنید میمونی در کنار میمون دیگر در یک قفس قرار دارند. میمون اول در نزاع با سایر میمون‌ها به‏ دفعات با توفیق روبرو بوده است. وقتی ناحیه‏ پرخاش‌گری آن تحریک می‏شود به میمون دیگر که مطیع او است حمله می‏برد امّا اگر همین‏ میمون با میمون سومی روبرو شود که در گذشته‏ مغلوب او شده است به هنگام تحریک مرکز پرخاش‌گری از او روی برمی‏گرداند و فرار می‏کند. یعنی تحریک نقطهء معینی در مغز هم‏ خشونت و حمله و هم ترس و فرار را پدید می‏آورد و بروز هریک از این حالات به گذشته‏ رابطه آن‌ها باهم و جریان یادگیری مربوط می‏شود. بطور خلاصه باید گفت که شبکه پیچیده‏ای‏ از عوامل محیطی و فیزیولوژیکی در تعیین‏ بروز پرخاش‌گری یا عدم بروز آن دخالت دارد. حاصل مشاهدات مشابه همان نتایجی است که‏ در رابطه با صفات ژنتیکی و پرخاش‌گری بیان‏ کردیم. مغز سازمانی است که توانائی یا زمینه‏ بروز پرخاش‌گری را در انسان فراهم می‏کند. اما اینکه این توانائی یا زمینه بصورت رفتار پرخاش‌گرانه بروز پیدا می‏کند یا نه. به عوامل‏ متعدد دیگر مربوط می‏شود. اگر انسان این‏ زمینه یا توانائی را دارد به آن معنی نیست که‏ حتماً باید به مرحله‌ی اجرا درآید و یا اینکه بروز پرخاش‌گری امری طبیعی است‌ (سخاوت، 1369).
منشاهای خشم و رفتار پرخاش‌گرانه
1-مورد حمله قرار گرفتن
یکی از عمومی‏ترین منشاهای خشم، مورد حمله قرار گرفتن یا اذیت شدن، به‏وسیله‏ی شخص دیگر است تصور کنید که پشت چراغ قرمز هستید و راننده‏ی ماشین پشت‏سر شما بی‏درنگ بعد از سبز شدن چراغ، بوق‏ می‏زند. یا تصور کنید در حال خوان یک روزنامه هستید و کسی‏ غیرمنتظره یک لیوان آب پشت گردنتان بریزد، یا سرانجام تصور کنید واکنش یک دانش‏آموز را وقتی که او یک عقیده ای را در کلاس بیان‏ می‏کند و کسی دیگر با او مخالفت می‏کند و می‏گوید که او احمق است‏ که چنین عقیده‏ای دارد در همه‏ی این نمونه‏ها، کسی کاری غیرمنتظره‏ نسبت به شخص دیگر انجام داده است بسته به این که شخص آسیب دیده‏ چگونه می‏پندارد این که او اذیت شده است یا مورد حمله قرار گرفته‏ است، کاملاً ممکن است که شخص عصبانی خواهد شد و احساس‏ پرخاش‌گرآن‌های نسبت به منشا حمله می‏کند‌ (بردبار، 1384).

2- محرومیت
محرومیت دومین ریشه‏ی مهم خشم است. محرومیت برخورد با، یا، نرسیدن به مقصود است اگر شخص بخواهد به جایی برود اعمالی انجام‏ می‏دهد، یا اگر بخواهد چیزی به دست آورد و در صورتی که بازداشته شود می‏گوییم محروم شده است یکی از اساسی‏ترین اصول در روان‏شناسی، محرومیت است که تمایل به برانگیختن احساسات پرخاش‌گرانه است‌ (بردبار، 1384).
اثر محرومیت ممکن است در دورنمای وسیع‏تر در جامعه بزرگ دیده‏ شود. رکود اقتصادی محرومیت را به وجود می‏آورد که تا حدودی بر همه‏ تأثیر می‏گذارد. مردم نمی‏توانند شغل به دست آورند یا چیزهایی را که‏ نیاز دارند بخرند و در همه‏ی حالت‏های زندگیشان محدود می‏شوند. نتیجه آن‌که حالت‏های مختلف پرخاش‌گری عمومی‏تر می‏شود‌ (بردبار، 1384).
مدیریت خشم و خشونت
مدیریت خشم به معنای داشتن مهارت‌های خاص است که احساس‌های هیجانی و برانگیختگی فیزیولوژیکی ناشی از خشم را کاهش می‌دهد (انجمن روان شناسی آمریکا33، 2004).
همچنین به‏کار بردن راهبردهای مختلف برای به حداقل‏ رساندن خشونت در روابط به‏طوری‏که در انجام امور روزمره و فعّالیت تداخل نکنند باعث انگیزش و پیشرفت گردد‌ (لاتاید و باب‏ کوچ34‏، 2000)
فنون مدیریت خشم در سطوح گوناگون رفتاری، شناختی و روابط بین فردی مطرحند. این فنون با توجه به شرایط و مقتضای حال به کار برده می‌شوند با هم ارتباط و تعامل دارند و برای حفظ بهداشت روانی و جسمانی به کار می‌روند. به عبارت دیگر، برخی از این فنون در جهت پیشگیری و برخی در جهت درمان و تعدادی از آن‌ها نیز برای بازتوانی فرد مبتلا به اختلال خشم به کار می‌روند‌ (قدیری، 1389).
مهارت‏های کنترل خشم‏ و رفتار پرخاش‌گرانه
1-استدلال کردن با خود (سخت نگیر)‌:
روش اس
تدلال با خود را می‏توانید در شرایطی که‏ محرکی سبب ایجاد فکر، احساس یا رفتار خشنی در شما شده است، به کار ببندید. در این روش، فقط آن چیزی را که‏ واقعا دیده‏اید، در نظر بگیرید، نه برداشت و نتیجه‏گیری از عملی که اتفاق افتاده است. ببینید آیا موقعیت پیش آمده آن‏ قدر اهمیت دارد که ذهن شمارا به خود مشغول کند؟با خود استدلال کنید که‌: اگرچه من حق دارم خشمگین شوم، اما اصولا کل مطلب آن قدرها مهم نیست که این چنین مرا آشفته کند و لحظه‏های پر ارزش عمرم را به خود اختصاص‏ دهد. با خودتان فکر کنید که آیا دلایل کافی برای تصمیمی‏ که گرفته‏اید، داشته‏اید؟و اصولا افکار و احساسات‏ خشمگینانه‌ی شما به جا و درست بوده است یا خیر؟وقتی به‏ این نتیجه رسیدید که نمی‏توانید موقعیت موجود را تغییر بدهید و خشم شما احتمالا بی‏فایده است، غالبا تکرار گفت و گوی درونی باعث می‏شود که بخش منطقی مغز شما بر بخش‏های قدیمی که تمایل به جنگ و گریز دارند، چیره شود و بقای شما هم تضمین گردد (پورحسین دناک، 1384).
2-متوقف کردن افکار خصمانه‌:
وقتی حس کردید که دچار افکار خصمانه شده‏اید، کافی‏ است با صدای بلند فریاد بزنید‌: «بس کن، کافی است. ‌»به طور مسلم وقتی در حضور دیگران هستید ترجیح می‏دهید که این‏ فریاد بی‏صدا باشد اما وقتی که تنها هستید می‏توانید با تمام‏ قدرت فریاد بزنید‌: «بس کن، کافی است». اگر این روش مؤثّر نبود، می‏توانید از شخص ثالثی مانند همسر خود بخواهید به شما کمک کند. یعنی هر وقتکه‏ حالت خشم گرفتید او سر شما داد بکشد‌: بس کن. گاهی‏ اوقات بهتر است بعد از اجرای این روش فکرتان را متوجه‏ مسائل مورد علاقه‏تان کنید (مانند سرگرمی دلخواهتان). این‏ روش از جهتی شکل گسترش‏یافتهء روش استدلال با خود است که عقل شما در آن نقش عمده‏ای دارد. به عبارتی، بعد از این که خشم به وسیلهء شیطان درونتان بر شما غالب شد، فرشتهء درونتان شما را به آرامش دعوت می‏کند (پورحسین دناک، 1384).
3-منحرف کردن افکار خصمانه‌:
وقتی با وجود استفاده از دو روش قبلی، به این نتیجه‏ رسدید که خشم شما نابجاست یا پاسخ مناسبی هم برای آن‏ ندارید و تنها این خشم باعث آشفتگ روحی شما می‏شود، فراموش کردن آن بهترین روش است. موضوع دیگری را در نظر بگیرید و عمیقا در آن فرو بروید. سعی کنید جالب‏ترین‏ مطلب را انتخاب کنید یا به رؤیا خود فرو بروید، مثلاً یک‏ خاطرهء جالب از مسافرت با همسرتان را به ذهن بیاورید. فایدهء این روش این است که شما در آن واحد نمی‏توانید روی دو موضوع تمرکز کنید. وقتی روی موضوع جدید متمرکز شدید، خود به خود موردی که باعث خشم شما شده‏ است از ذهنتان خارج می‏شود و در نتیجه ترشح‏ هورمون‏های خشم و اضطراب قبل از آسیب رساندن به شما متوقف می‏شوند (ردفورد و ویرجینیا35، 2000).
4-خود آرام سازی‌:
استفاده از این روش در عین حال که ساده است، بسیار مؤثّر هم می‏باشد. مشکل‏ترین قسمت آن، تقویت مهارت‏هایی‏ است که در سخت‏ترین شرایط عصبانیت می‏تواند شما را به حالت آرامش برگرداند. شما باید این تمرین‏ها را در حالت‏ آرامش یعنی زمانی که در اوج عصبانیت نیستند انجام دهید. البته با تمرین منظم حتی در موقعیت‏های پر تنش هم‏ می‏توانید از این روش استفاده کنید (ردفورد و ویرجینیا36، 2000).
یکی از انواع این روش، خود آرام‏سازی تنفسی است‏ که بدین شرح می‏باشد‌: روی صندلی یا کف اتاق بنشینید یا دراز بکشید. در هر صورت وضعیتی راحت داشته باشید (مطمئن شوید که‏ ستون فقرات شما کاملاً راست است). تمام عضلات بدن‏ خود را ابتدا منقبض و بعد رها کنید، این کار را از شست پای‏ خود شروع کرده، تا عضلات صورت ادامه دهید. در حالی‏ که عمل دم و بازدم را انجام می‏دهید، حواس خودتان را کاملاً بر جریان تنفستان متمرکز کنید. به عبور هوا از سوراخ‏های بینی و ریه‏ها توجه کنید. هوا را به آرامی از راه‏ بینی داخل و از دهان خارج کنید. هر بار که عمل باز دم را انجام می‏دهید واژه یا صوتی (مانند خدا، عشق و. . . )را در ذهن خود تکرار کنید تا آرامش بر بدن شما چیره شود. اگر افکار شما تمرکزتان را بر هم می‏زند در برابر آن مقاومت‏ نکنید، به تنفستان توجه کنید. این روش تنفسی را به مدت 15 دقیقه در روز انجام دهید. بهتر است این زمان بعد از صرف‏ غذا و قبل از خواب نباشد، بلکه زمانی باشد که از تمام اوقات‏ روز هوشیارتر هستید. اگر چه خود آرام‏سازی به کوشش و تمرین زیاد نیازمند است ولی خیلی بیش‏تذ ار تنها متوقف‏ کردن یا منحرف کردن افکار خصمانه می‏تواند برای شما مفید باشد. شما در طی این تمرین‏ها حتی می‏توانید به چیزی‏ بیشتر از تنها کنترل خشم درونی‏تان برسید، زیرا به شما کمک می‏کند که از نظر روحی و جسمی محکم‏تر شده، از صورت یک فرد بی‏اراده و منفعل خارج شوید و بر مشکلات‏ خویش غلبه پیدا کنید (ردفورد و ویرجینیا37، 2000).
5-آن چه در دل دارید، ابراز کنید‌:
گاهی اوقات خشم ما نه تنها دلیل قانع کننده‏ای دارد بلکه ابراز آن از وقوع عمل نادرستی جلوگیری می‏کند. منظور از ابراز خشم انجام اعمالی مانند حمله نیست بلکه‏ برای آن است که طرف مقابل را به تغییر رفتار نادرستش‏ وادار کنیم. برای استفاده از این روش، ابتدا باید تشخیص بدهید که‏ وقتی حس کردید که دچار افکار خصمانه شده‏اید، کافی است با صدای بلند فریاد بزنید‌‌: «بس کن، کافی است. ‌» آیا ارزش دارد فردی را که باعث خشم شما شده است به‏ تغییر رفتارش وادار کنید؟آیا خودتان واقعا مورد خشم قرا
ر گرفته‏اید؟اگر پاسخ شما مثبت است ببینید آیا پاسخ قانع‏ کننده‏ای هم دارید؟ (ردفورد و ویرجینیا38، 2000).
-توجه کنید که در ارتباط رودررو با اعضای خانواده، بیش‏تر پیام‏های شما غیر کلامی است، یعنی نحوهء ایستادن، حالات چهرهء شما و. . . همه معنا دارند. پس بسیار مهم است‏ که شما هیچ گونه حالت خشم نداشته باشید. بنابراین با لحن‏ کاملاً مؤدبانه صحبت کنید، با متانت و گشاده‏رویی حرف‏ خود را شروع کنید و با حرکات مناسب دست و صورت‏ آرامش را به شنونده منتقل کنید. گاهی اوقات بهترین راه‏ حل، دادن پاسخی کوتاه است، حرف خود را مختصر می‏زنید‌: «ببخشید، خواهش می‏کنم اجازه بدهید حرفم را تمام کنم. ‌» (پورحسین دناک، 1384).
-بی‏نزاکتی آشکار افراد خانواده را صریح و دقیق تذکر دهید. بسیار راحت است که با صراحت بگویید‌: «تمام‏ خوراکی‏ها را خوردید، کمی هم برای من بگذارید»، تا این که‏ بگویید‌: «ممکن است کم هم ملاحظهء دیگران را بکنید؟» (پورحسین دناک، 1384).
-اگر فکر می‏کنید که انتقاد شما باعث رنجش طرف‏ مقابلتان می‏شود سعی کنید که با او همدلی نشان دهید و مطلب را طوری بیان کنید که آزرده نشود (پورحسین دناک، 1384).
-احساسات خود را نسبت

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و ... به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

: سایت منبع  40y.ir

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید