سان هم واقعه شهادت و هم صحنه واقعه دشت کربلا را به نمایش می گذاشتند.
رفته رفته ، علاوه بر ساختن شبیه از شهیدان کربلا، از اشقیا و دشمنان امام نیز کم و بیش شبیه هایی می ساختند . در برخی از شهرهای ایران به جای شبیه از مجسمه و تندیس استفاده می کردند؛ مثلاً تندیس تو خالی بزرگ و زیبایی از کاغذ و پوست و اشیاء دیگر می ساختند و کسی برای تجسم شبیه امام در درون آن می رفت . یا برای نشان دادن یزید و شمر، پوست خری را پر از کاه می کردند و آن را پس از ساعت ها گرداندن و لعن و نفرین کردن و آب دهان بر آن انداختن، در میدانی آتش می زدند.
4-4-2-2 – شکل اولیه تعزیه خوانی
در اواخر دوره صفویان، علاوه بر اجرای مراسم دسته گردانی و نوحه خوانی و اعمال به حرکات نمایشی و نیمه نمایشی و مکالمات کوتاه و ناپیوسته افراد شبیه که در نه روز به تفاریق صورت میگرفت، خلاصه ای از تظاهرات نمایشی را در روز عاشورا به گونه ای ترکیبی و جامع در میدان یا صحن امامزاده برگزار می کردند. بدین ترتیب که نخست روضه خوان و یا روضه خوانهایی از روی کتاب روضه الشهداء روضه می خواندند و عزاداران را برای تماشای تعزیه آماده می کردند، سپس شبیه خوانی آغاز می شد. چنین بود که تعزیه های ثابت و مجلسی و میدانی پدیدآمد. در برخی از شهرهای ایران نیز همان مراسم پیشین،یعنی حرکت دسته ها و نمایشواره ها، با اندک تحولی به صورت تعزیه های سیار و دوره ای درآمد.
دو تن از سیاحان و مسافران اروپایی به نام های سالامون و وان گوک یا وان گوخ که گویا در زمان سلطنت شاه سلطان حسین و نادرشاه به ایران آمده بودند، در سفرنامه خود از نوعی نمایش تعزیه روی ارابه خبر داده اند. به احتمال قوی اشکال دیگری از تعزیه نیز در آن زمان در برخی از مناطق دیگر ایران رایج بوده است و ما بعداً به این موضوع اشاره خواهیم کرد.
با توجه به آنچه اجمالاً گذشت میتوان گفت به احتمال نزدیک به یقین، تعزیه به مفهوم امروزی آن در اواسط یا دست کم در اواخر دوره صفویان پدید آمده و در دوره افشاریان و آغاز عهد زندیان رشد و تحول یافته و کم و بیش رایج شده است. بنابراین، نه تنها نظر آنان که پیدایش تعزیه را مربوط به دوره قاجار می دانند؛ نادرست است، بلکه نظر کسانی هم که دوره زندیان را تعزیه های کامل نمی دانند و یا درباره آنها تردید دارند، نااستوار است.
5-2-2- اشارات و روایات درباره تبلیغ و ارتباط دینی:
يافته ها در مورد تبليغ و ارتباطات ديني در هشت عنوان به شرح ذيل گردآوري شده است:
1-5-2-2 – توضیح واژه تبلیغ
واژه تبلیغ هر چند در لغت، مفهوم گسترده‏ای دارد ولی مراد از آن در این‌جا رسانیدن شرع و دین خدا به مردم است که در آیات متعدّد از وظایف اصلی پیامبران شمرده شده است.(مائده،سوره 5،آيه 92)
برخی، واژه فارسی «آوازه‌گری» را كه ظاهراً نخستین بار، ملک الشعرای بهار، آن را در برابر propaganda به کار برد معادل واژه عربی تبلیغ دانسته‌اند، ولی این کاربرد با اقبال، روبرو نشده است. (الويري،1387:ص15- 17) و (فرهنگ علوم رفتاري ذيل واژه propaganda).
نوعی مسامحه در معادل گذاری برای واژگان غیر فارسی سبب شده تا واژه تبلیغ یا تبلیغات در فارسی، معادل چهار اصطلاح متفاوت عربی اِعلام، دِعایه، دَعوت، اعلان و سه اصطلاح متمایز انگلیسیpropaganda و mission و advertising به کار رود.
2-5-2-2 – کاربرد اصطلاح تبلیغ
مفهوم اصطلاحی تبلیغ، نخست در حیطه امور دینی به کار می‌رفت و بعدها به حوزه‌های دیگر، تعمیم یافت؛ گر چه در حوزه‌هایی غیر از حوزه دین، غالباً از صورت جمع آن (تبلیغات) استفاده می‌شود. ارائه تعریفی مورد وفاق از تبلیغ کار دشواری است و آنچه در معرِف این مقاله ذکر شده، برآیند مشترکات انبوهی از تعاریف موجود است. (الويري،1387:ص67- 69).
3-5-2-2 – ضرورت تبلیغ
خدای حکیم، خلق را عبث و بیهوده نیافریده؛ بلکه برای غایتی بزرگ و ارزشمند یعنی معرفت و بندگی خویش،
خلق کرده است.(ذاريات،سوره 51،آيه 56) تحقّق این هدف عظیم در گرو رهایی بندگان از ظلمت نادانی و روشن شدن دل و جان آنان به نور علم و هدایت الهی است؛ چنان‏که در آیات و روایات متعدّد بر این مطلب تصریح شده است.( علق،سوره 96،آيه 5 و الرحمن،سوره 55،آيه 2).

4-5-2-2 – آموزه قرآن در باب تبلیغ
برای بررسی آموزه قرآن درباره تبلیغ، باید مجموعه واژه‌های مرتبط با این موضوع، استخراج و مضامین آن‌ها بررسی شود، واژه‌هایی چون دعوت، هدایت، اِنذار، تبشیر، وعظ، امر به معروف، نهی از منکر، رسالت، تعلیم، ارشاد، قول، بیان، ذکر، تَواصی، تلاوت و قرائت.
به تصریح قرآن و سنّت و اجماع و سیره مسلمانان، اسلام، دینی جهانی و خاتم ادیان است و به یک قوم و زمان محدود، اختصاص ندارد.(انعام،سوره 6،آيه 19 و انبيا،سوره 21،آيه 107) مخاطبان آن تمامی انسان‌ها هستند تا هدایت یابند و با بهره گیری از «کتاب» و «میزان»، قسط و عدل بر پا کنند؛(حديد،سوره 57،آيه 25) بنابراین، تبلیغ از آموزه‌های قطعی دین اسلام است و محتوای این تبلیغ را اموری چون دین و رسالت الهی و خیر و معروف تشکیل می‌دهد و توجه به عناصری مانند زمان و زبان، از عوامل مؤثر توفیق در این تبلیغ است.(حج،سوره 22،آيات 40 – 41).
5-5-2-2 – ویژگی مبلغان
بنا بر قرآن کریم، مبلغ باید دارای این ویژگی‌ها باشد:
۱) بصیرت و آگاهی کافی نسبت به هدف و محتوای تبلیغ(يوسف،سوره 12،آيه 108)
۲) ایمان به هدف(آل عمران،سوره 3،آيه 61)
۳) خودساختگی(هود،سوره 11،آيه 88)
۴) اخلاص و عدم چشم‌داشت مادّی(شعرا،سوره 26،آيه 109)
۵) خوشرویی و سعه صدر (طه،سوره 20،آيه 25)
۶) امید به وعده‌های الهی و امید بخشی(توبه،سوره 9،آيه 33)
۷) علم دوستی و کمال جویی(طه،سوره 20،آيه 114)
۸) پشتکار و نستوهی (اعراف،سوره 7،آيه 164)
۹) شجاعت و هراس نداشتن از کسی. (مائده،سوره 5،آيه 54).
6-5-2-2 – شیوه‌های تبلیغ
در قرآن به شیوه‌ها و مباحث تبلیغ نیز التفات شده است، از جمله:
۱) یادآوری نعمت‌های الهی (مائده،سوره 5،آيه 30)
۲) بیدار کردن وجدان مخاطبان (تكوير،سوره 81،آيه 26)
۳) توجه دادن به تجربه‌های تاریخی و سرنوشت پیشینیان(مريم،سوره 19،آيه 16- 41)
۴) تشویق (تبشیر) در کنار هشدار (انذار) (مريم،سوره 9،آيه 76)
۵) بیدارسازی عقل و فطرت و واداشتن به تفکر (مومنون،سوره 23،آيه 115)
۶) بهره گیری ازبرهان استدلال و جدال احسن و پند و اندرز نیکو(نحل،سوره 16،آيه 125 و بقره،سوره 2،آيه 258)
۷) استفاده از تمثیل و تصویرسازی (مائده،سوره 5،آيه 31)
۸) معرفی الگو و الگوسازی (ممتحنه،سوره 60،آيه 4)
۹) القای تدریجی و توجه به ظرفیت مخاطب، در پذیرش و دریافت پیام. آیات ناظر به تحریم تدریجی خمر و ابلاغ برخی احکام، در آخرین سال‌های بعثت، مانند حرمت ربا و وجوب رعایت حدود حجاب، به روشنی بر این معنا دلالت دارند. (آل عمران،سوره 30،آيه 130).

7-5-2-2 – نمود جوهره تبلیغی دین اسلام
برخلاف نظر کسانی چون آرنولد در كتاب تاريخ گسترش اسلام(1358:ص34) و ماکس مولر که ادیان را به دو دسته تبلیغی و غیر تبلیغی تقسیم می‌کنند ،(دايره المعارف جهان اسلام آكسفورد ذیل واژه)، همه ادیان، دارای جوهره تبلیغی‌اند(باقي،1375:ص27- 30) و دین اسلام به عنوان دین خاتم، اهتمامی بسیار زیاد به تبلیغ دارد.
1 – به نظر می‌رسد شروع وحی قرآن با کلمه «اِقْرَأ» و باقی ماندن این دستور و نیز کثرت کاربرد فعل امر «قُلْ»، در آغاز برخی سوره‌ها و آیات قرآن (۳۳۲ بار به صورت مفرد مذکر و ۱۷ بار به صورت‌های دیگر)، که همواره به تلاوت کنندگان قرآن، دستور تکرار مضمون آیه و انتقال آن به دیگران را گوشزد می‌کند، نخستین نمود جوهره تبلیغی دین اسلام است.
2 – آیات فراوانی که به دعوت و تبلیغ و هدایت و امر به معروف و نهی از منکر دستور می‌دهدیا به بیان روش تبلیغ انبیای پیشین می‌پردازد، از دیگر نشانه‌های ماهیت تبلیغی دین اسلام است.(محمدفواد عبدالباقي،المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الكريم:ذيل واژه هاي مذكور).
8-5-2-2 – جایگاه تبیلغ در روایات
۱ – در سخنی از پیامبر اکرم صلوات‌الله‌علیه، هدایت انسان‌ها از هر آنچه خورشید بر آن بتابد، برتر(قمي،سفينه البحار و مدينه الحكم والآثار،ج2:ص20) و از ویژگی‌های شیعیان شمرده شده است.(نوري طبرسي،1368،ج 17:ص317)
۲ – طبق حدیثی دیگر، مبلغ دین و شریعت با آن حضرت، محشور خواهد شد.(علامه مجلسي،بحارالانوار،ج2:ص2)
همچنین در روایتی از امام باقر علیه‌السلام، عالِم به دارنده شمعی تشبیه شده، که با نور علم خود، مردم را از ظلمت جهل بیرون می‌آورد و در سخن منقول از حضرت علی علیه‌السلام، چنین شخصی در روز قیامت با تاجی از نور، محشور خواهد شد.
۳ – در احادیث متعددی آمده که پاداش عالمان و مبلغان دین، بسیار عظیم است.
(علامه مجلسي،بحارالانوار،ج2:ص26)
۴ – ابن ابی الحدید(شرح نهج البلاغه،ج7:ص288) تعبیر «لَقَدْ عُلِّمتُ تبلیغَ الرسالات» را که حضرت علی علیه‌السلام به کار برده، به معنای تبلیغ شرایع، بعد از وفات رسول اکرم صلوات‌الله ‌علیه دانسته است.
۵ – مجلسی نیز عبارت «اَیَّدَنا بِحِلمِه» را در خبر مشهور به توحید مفضّل، از امام صادق علیه‌السلام این گونه معنا کرده که خداوند به امامانِ جانشین پیامبر، قدرت تبلیغ رسالت پیامبر صلوات‌الله‌علیه را داده است.
(علامه مجلسي،بحارالانوار،ج3:ص111).

3-2- پیشینه تحقیق
تعزيه داراي موضوعات مختلفي چون مذهب، تاريخ، ادبيات، مردم شناسي، روانشناسي، جامعه شناسي، موسيقي و هنرهاي زيبا و درام و تئاتر را در بر مي گيرد. مطالعه و تحليل اين آيين تا به امروز، درباره سير تاريخي، مفهوم مذهبي، بررسي ادبي، اجزاء موسيقايي و مفاهيم نمايشي و تئاتري، سبك شناسي و زيبا شناسي، بازيگري و طراحي صحنه انجام شده است كه به صورت كتاب و مقالات به نگارش درآمده است. لازم است آثاري را كه بطور شاخص در ارتباط با تعزيه هستند، يادآوري كنيم.
دوره صفويه كه نقطه عطفي در تاريخ ايران و عصري جديد در تاريخ اسلام بود مورد مطالعه حسين نصر در كتاب « مذهب در ايران عهد صفوي» و حميد الگار در كتاب، « ملاحظاتي بر مذهب ايران در عصر صفوي» قرار گرفت همچنين، پژوهش هايي درباره اصفهان، « ايرانشناسي» ، جلد هفتم( زمستان- بهار، 1974) ، و ميشل مزاوي در كتاب « پيدايش دولت صفوي »: « تشيع، صوفيگري و غلات» ( ويزبادن، 1972) فضاي اين دوره را مورد بحث قرار داده اند.
اولين سال حكومت سلسله شيعي صفوي همزمان است با به تأليف مهم ترين كتاب در باب مصائب و مرگ امام حسين (ع) ، « روضه الشهدا» يا بهشت شهيدان ،كه در سال 1501 توسط حسين واعظ كاشفي نوشته شده است. اين اثر شرحي است زنده از شهادت امام حسين در واقعه كربلا و نيز مصائب ديگر شهداي كربلا كه از اين متن سبك تازه اي از سنت، بنام « روضه خواني» پديد آمد.بعد از آن اين سبك به منزله رشته اي شد كه به توسط آن اشعار غنايي

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و ... به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

: سایت منبع  40y.ir