این موضوع نیز محور اصلی قسمت دوم از سری فیلمهای ” هری پاتر” با عنوان ” حفرۀ اسرار آمیز ” می باشد. درون حفره افعی خطرناکی موجود است که نگاه او باعث مرگ می شود و یکی از بچه ها به نام” میرتل گریان ” بدینوسیله مرده است.
« عقیده به چشم زخم دراسلام، دیرینه و ریشه دار است. ابوهریره، حدیثی ازپیامبر(ص) نقل کرده است: “العین حقُ” (چشم زخم امری واقعی است). در توصیه ای که خداوند در سورۀ صد و سیزدهم قرآن، خطاب به پیامبر؛ دارد در واقع تأثیر شوم و زیانبار یک نگاهِ حسادت بار، مورد اشاره قرارگرفته است……… اقدامات مربوط به مقابله با اثر سوء چشم زخم – چه اعمال پیش گیرانه و چه اقدامات درمان کننده (پس از وقوع ) متنوعند ازجمله: استفاده از اوراد و اذکار، حرکات سر و دست به صورت ایما و اشاره، مناسک وابسته به آتش، بخوردادن و دود کردن، استفاده از نمک، زاج/زاغ، شاخ، فلز و جز آنها، بستن یا آویختن تعاویذ، سنگ های قیمتی و خالکوبی. آداب و رسوم مربوط به چشم زخم همچون عقیده به آن؛ بیشتر متعلق به حوزۀ جادو وخرافات است تا دین، حتی آن جا که اوراد و اذکار مورد استفاده علیه چشم زخم از صورت رسمی اسلام برآمده است. » (موسی پور،1387: 129-127 )

3-8-2 آنچه به عنوان طلسم، تعویذ و افسون بکار می رود
طلسم و تعویذ را می توان یکی از نخستین ظواهر فرهنگی بشر بشمار آورد و آن را با خلقت انسان برابر دانست. زمانی که بشر به تنهایی به شکار می پرداخت و از گوشت آن سد جوع می کرد قسمتهایی از شکار خود از جمله استخوان، پوست، دندان، پنجه و پر را به خود می آویخت و یا در جایی حفظ می کرد و از آن چون طلسم و تعویذ بهره می گرفت.
در رابطه با آثار طلسمی، ایران یکی از غنی ترین سرزمین ها به شمار می رود. اشیاء تعویذ گونۀ بی شماری که از ایران باستان، چه پیش از اسلام و چه پس از آن؛ به دست آمده بهترین گواه این امر است. ” خاتَم سلیمان ” در قصه های عربی سخت مشهوراست. در قصۀ عامیانۀ صیاد، حکایتی از حکایات هزار و یک شب؛ صیاد، ظرفی را که درش با سرب مُهر شده در تور ماهیگیری اش می یابد و به محض برداشتن مهر، جنی خارج می شود. این همان جن مغرور و سرکشی بوده است که زمانی علیه سلیمان طغیان می کند، پس پیغمبر او را درآن ظرف حبس کرده و درِ آن را با خاتم معروف خود، ممهور می کند. شرح و وصف این خاتم مشهور، در افسانه ها آمده است و این خاتم، گونه ای طلسم بوده که ” اسم اعظم خداوند” را بر خود داشته است.
ما در میان انواع این طلسمات به نامهای الهی، اسامی فرشتگان، آیاتی ازقرآن، علائم نجومی حروف قبالایی، مربعّات جادویی، نشانه های رمل و اسطرلاب و تماثیل جانوران و انسان ها بر می خوریم. اسامی فرشتگان نیز بی شمارست، معروف ترین آنها نام چهار فرشتۀ بزرگ میکائیل، جبرائیل، عزرائیل و اسرافیل است که در اکثر تعاویذ مورد استفاده قرار می گیرد. « مشهور است که بلنیاس – حکیم یونانی که به پدر طلسم شهرت یافته، بر این علم تسلط کامل داشت و برای محافظت بسیاری از شهرها از گزند طوفان، مار و کژدم، طلسم هایی ساخته و به دروازۀ شهر آویخته بود. » ( تناولی، 1385 :61 )
در طلسم های عشقی، یک زن و مرد در کنار همدیگر قرار گرفته اند. طلسم های دشمنی از ظاهرشان به خوبی پیدایند و در آنها، از اشکال ” مرگ نما ” چون اسکلت و عقرب استفاده شده است.
تعویذ، شکل و شمایلی جدا از طلسم و دعا دارد و بیشتر برگرفته از اشیاء، با نوشته و یا بی نوشته است که به آنها، اشیاء ” نظر قربانی ” هم گفته می شود. نظر قربانی بیشتر برای حفظ کودکان از چشم بد به کار می رود و شامل اشیائی مثل صدف، حلزون، قطعه ای سنگ نمک، عقیق، چشم خشک شدۀ گوسفند، دانۀ اسفند و دندان برخی حیوانات همراه مقداری منجوق است .
3-8-2-1 انگشتر
« بنا به اعتقاد مسلمانان، سلیمان ساحری بزرگ بود و خاتَم او حائز نقش عمده ای درافسانه های تلمودی و قصه های عربی است………..هنوزهم طلسمی به نام خاتم سلیمان، بطور یکسان؛ مورد استفادۀ مسلمانان و یهودیان است که به صورت ستاره ای شش پر مجسم می شود. » ( موسی پور،1387: 58 )
بعضی از انگشترها در حکم تعویذ بوده و هست و در میان مسلمانان استفاده از آن، هم برای مردان و هم برای زنان؛ پسندیده و رایج است. بنا به روایات موجود، پیامبر اسلام بر دست راست، انگشتر می کردند. این روایات و سنن، بی شک اثرات زیادی بر مصرف انگشتر در جوامع اسلامی داشته است. برخی از این انگشترها مزین به آیات قرآن و دعا هستند.
آنچه مربوط به این مبحث است، انگشترهای طلسمی است که اغلب از جنس نقره و برنز است و بر آنها نوشتۀ اعداد و حروفی حک شده است. یک انگشتر که جنبۀ تعویذ و نظر قربانی دارد و عقیق آن به شکل چشم است، ” باباقوری ” نام دارد. از اهداف انگشتر باباقوری، صدمه زدن و ترکاندن چشم حسود و بخیل است .
« انگشترهای دیگری نیز وجود داشته است از جمله، انگشتر ” قولنج ” که بر آن حروفی به نام خمس آیات، ثبت شده و در رفع قولنج و دیگر دردها مؤثر بوده است . » ( تناولی، 1385 :69 )
انگشتر معروف دیگر، که بخصوص این روزها استفاده از آن در میان مردان رایج است ” شرف و شمس ” نام دارد. این انگشتر از طلا یا عقیق زرد است و تأثیر آن اینست که به کار صاحب آن رونق می دهد و در طلسم آن، نیرویی چون دو مأمور غیبی نهفته است که همواره مراقب صاحب انگشتر می باشند. در افسانه ها نیز به انگشتری که صاحب نیروست بسیار پرداخته شده و فیلم پرفروش ” ارباب حلقه ها ” با الهام از همین خصیصه است.
3-8-2-2 گردنبند
گردنبند را می توان پرشمارترین و پرطرفدارترین انواع طلسم و تعویذ به حساب آورد. آویختن شیئی کوچک به گردن نه تنها راحت و عملی است، بلکه پنهان کردن آن از چشم دیگران و در زیر لباس آسان است .
گردنبندها دو دسته هستند، دستۀ اول گردنبندهایی تخت که اغلب مدور و یا دور آنها کنگره دار است و روی آن ادعیه ای مثل ” و ان یکاد ” نوشته شده و یا منقوش به نقش های جادویی است و دستۀ دوم گردنبندهایی محفظه ای که دارای حجم بوده و به اشکال مختلف ساخته شده اند که برای جا دادن و پنهان کردن دعا و طلسم است.
3-8-2-3 بازوبند
مصرف بازو بند، که در حال حاضر استفاده از آن خیلی رایج نیست؛ به طور کامل مردانه بوده و در گذشته، مردان آن را در زیر لباس بر بازوی خود می بستند. معروفترین بازوبندها بازوبند ” شیر والشمس ” است و چنان که از نام آن پیداست، بر این بازوبند نقش شیر حک شده و داخل بدن شیر سورۀ ” الشمس” نقش شده است. بازوبند شیر والشمس اغلب به شکل بیضی ( شبیه چشم ) و از جنس نقره و گاه از جنس فولاد است. نقش شیر در بازوبندهای شیر والشمس مرتبط با حضرت علی ( ع ) می باشد .
گروه دیگر بازوبندها به شکل قوطی و یا استوانه است. در بازوبندهای قوطی شکل، قرآن و یا شبه قرآن جا می گرفته و البته بعید نیست که در برخی از قوطی ها، نوشته هایی از دعا یا طلسم نیز گذاشته می شده است .
3-8-2-4 تماثیل بدن و دست انسان
در عصر حجر موضوعاتی که برای هنر خود انتخاب می کردند غالباً عبارت بوده است از حیوانات شکاری و صورت انسان را کمتر می کشیدند. بعضی اوقات نیز، آنها را به صورت مجسمه های کوچک یا عظیم الجثه می ساختند که برای هریک، افسون و سحری قائل بوده و آن را نمایندۀ زندۀ آن حیوان می دانستند. شکارچیان، قبل از حرکت برای شکار؛ جمع می شده و با آدابی، قسمت هایی از بدن این جانوران نقاشی شده را رنگ آمیزی کرده و جای اسلحه را بر روی آنان می کشیده اند تا در شکار موفق باشند.
شریعت اسلام نیز تصویرکردن تماثیل انسانی را نهی کرده است. این قانون درعربستان به دقت مراعات می شد لیکن ایرانیان آن را نپذیرفتند وحکّام تُرک نیز، که دردستگاه خود ازهنرمندان ایرانی بهره می بردند؛ چندان توجهی بدان ننمودند. دسته ای از طلسم ها به بدن آدمی و یا اعضای آن اختصاص یافته است. اندام انسانی، چه تمامی بدن و چه بخش هایی از آن؛ به صورت آدمک و جسمک، مجسمه سازی شده و به صورت پیکره های کوچکی از بدن و اعضای آن در آمده است و نمونۀ آن در ایران، ساختن دست از برنج یا طلا است. دست ها هرچند ممکن است به قصد شفای دست نذرکنندگانی که دست درد داشته اند بوده باشد، اما به معانی دیگری که در پس دست هست نیز باید توجه شود.
دست، به دلیل داشتن پنج انگشت؛ به عنوان نمادی از پنج تن معروف به ” آل عبا ” است. همچنین نماد دست بریدۀ حضرت ابوالفضل ( ع ) که شیعیان از آن، در گذشته و بخصوص در ماه محرم استفاده می کردند. عده ای که ” سقّا ” نامیده می شدند به یاد حضرت، در دستهایی که دور آن را حجمی نیمه کروی مثل کاسه احاطه کرده بود، آب ریخته و به مردم تشنه می دادند و عقیده بر این بود که آب شفا بخش است. امروزه روز، دیگر استفادۀ از آن معمول نیست و در حال حاضر در برنامه های تلویزیونی، نشان دادن آن ممنوع می باشد.
3-8-2-5 ظروف و وسایل
عقاید زیادی در مورد بشقاب های طلسمی و دوازده برج و هفت کوکب وجود دارد و از جمله خوردن برخی از خوراکی ها برای کسانی که از وضع جسمی و روحی خوبی برخوردار نبودند توصیه می شده است. کاسه نیز از دیرباز، مصارف طلسمی داشته که برخی از این کاسه ها سفالین و برخی از جنس برنج است.
« کاسه های سفالین به ” مندایی ” معروف اند و روی آنها دعاهایی با خط مندایی نوشته شده است. همچنین جام های فلزی زیادی منقّش به دعا و طلسم، از قرون گذشته؛ به جا مانده است. از مهمترین این ظروف، جام ” چهل بسم الله ” و جام ” چهل کلید ” است. این جام ها که به اندازۀ جام معمولی است، از جنس برنج بوده و داخل و خارج آنها مستور از نوشته می باشد .» ( تناولی، 1385: 79 و 78 )
3-8-2-6 آینه و قفل
یکی از اشیائی که به عنوان طلسم بکار می رود و بخصوص در امر پیشگویی کاربرد فراوان دارد ” آینه ” است. تا پیش از ساختن آینه های شیشه ای، آینه از جنس فلز و اغلب به شکل دایره بود. یک طرف این آینه ها براق و منعکس کنندۀ اشکال و طرف دیگر آن به انواع و اقسام نقش ها مزین بود. در بعضی از آنها به جای نقوش، نوشته های مذهبی و طلسمی بکار می رفت. وقتی آینه های شیشه ای به ایران آمد برای این منظور، برای آنها قاب هایی از جنس نقره و یا فلزات دیگر ساخته شده و سپس تزئینات و نوشته های گذشته، بر روی قاب ها نقش می شد. این آینه ها هنوز هم در بعضی خانه های قدیمی دیده می شود.
در مورد قفل های طلسمی شاید بتوان گفت که بیشترین کاربرد آنها، دادن نوعی امنیت به صاحب قفل و دور نگه داشتنش از چشم بدخواهان است. قفل های طلسمی مرسوم به ” نظر قربانی ” است و در حقیقت چیزی جز گردنبند یا آویز نیستند و به همان قصد گردنبندهای طلسمی ساخته شده اند. قفل های طلسمی کاربردهای دیگری هم دارد، از جمله بستن مردان در فاصلۀ بین عقد و عروسی و یا حفظ جنین در زنان آبستن.
3-8-2-7

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و ... به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

: سایت منبع  40y.ir