تجربه، بیشتر به تمایز و عدم وجود نقاط تلاقی میان تأمل الهیاتی و تأمل علمی نظر دهیم خط تمایزی است که خود هویستین به لحاظ روش های تبیینی میان الهیات و علم ترسیم می کند: از نظر وی تبیین های دینی گرچه مشابه تبیین های علمی هستند اما از این لحاظ متمایز هستند که دربرگیرنده ی همه چیز و بسیار شخصی هستند و اغلب از پرسش هایی مبهم درباره ی معنای غایی زندگی برآمده اند. از سوی دیگر تبیین های علمی درجه ی بالای توافق میان اشخاص را کسب می کنند. پس باید گفت تبیین های دینی بیشتر با تبیین های فلسفی مشترک هستند، یعنی به لحاظ «کلیت یا عمق و تأکید بر انسجام نظام مند و معناداری».63 تبیین ها در علوم اجتماعی جایی میان تبیین در علوم طبیعی و دین قرار می گیرند.
پس با این توضیحات به نظر می رسد تأمل الهیاتی با فلسفه و حداکثر با علوم انسانی و اجتماعی نقاطی برای اشتراک بیابد ولی با توجه به تفاوت میان جهان بینی، روش و موضوع معلوم نیست چگونه پیوند میان الهیات و علوم طبیعی در الگوی پسابنیان گرا تبیین می شود.

2-5-3 خلاصه و نتیجه نهایی
در بخش های پیش سه رویکرد بنیان گرا، نابنیان گرا و پسابنیان گرا نسبت به عقلانیت مطرح شد نتایجی که هر یک برای تعامل میان تأمل الهیاتی و علمی در دروان متکثر معاصر فراهم می سازد بررسی شد. همانطور که در 1-3 مطرح شد، پرسش اصلی این پژوهش و همچنین مسئله ی فون هویستین آن است که: «چگونه می توان برای عقلانیتِ تأمل الهیاتی راهی میان بنیان گرایی و نابینان گرایی یافت که بر مبنای آن، الهیات به منشأهای تاریخی خود وفادار و نسبت به آموزه های سنتی حساس باشد و در عین حال نسبت به نقد عقلانی و میان رشته ای بسته نباشد؟» با توجه به آنچه در خصوصیات پسابنیان گرایی مطرح شد می توانیم با بررسی نقاط قوت و ابهام پسابنیان گرایی در پاسخگویی به این پرسش، به ارزیابی نهایی پروژه بپردازیم.

http://ahamidp.ir

2-5-3-1 نقاط قوت پسابنیان گرایی
متناسب با این پرسش اصلی 1-3، فرضیه های سه گانه 1-4-1، 1-4-2 و 1-4-3 مطرح گردید. با توجه به آنچه در ارتباط با عقلانیت بنیان گرا (نگ. 2-2) و عقلانیت نابنیان گرا (نگ. 2-3) مطرح شد، به نظر می رسد دو فرضیه نخست به اثبات می رسند به این معنا که عقلانیت بنیان گرا و نابنیان گرا پاسخ مناسبی برای پرسش اصلی این پژوهش فراهم نمی کنند. نابنیان گرایی الهیات را به منشأهای تاریخی و آموزه های سنتی وفادار نگاه می دارد اما نسبت به نقد میان رشته ای بسته است پس امکان گفتگو را فراهم نمی سازد. پس بنیان گرایی تنها بخش نخست پرسش اصلی 1-3 را پوشش می دهد. از سوی دیگر نابنیان گرایی نقد میان رشته ای را پذیراست ولی آموزه های سنتی را در بهترین حالت یکی از انواع متفاوت نمودهای فرهنگی می بیند و به جهت ایجاد نسبی گرایی امکان سنجش و ارزیابی میان این نمودهای فرهنگی را فراهم نمی سازد پس برای تأمل الهیاتی و علمی نقطه ای مشترک به دست نمی دهد. پس می توان گفت هیچیک از این دو چارچوب دلمشغولی های پرسش را برآورده نمی سازد. متن کامل در سایت 40y.ir متن کامل در سایت 40y.ir
خصوصیاتی که برای پسابنیان گرایی مطرح شد نشان می دهد به درستی نقاط ضعف نگرشهای پیشین را شناخته و نسبت به آن حساسیت نشان داده است. تعریفی که در پسابنیان گرایی از عقل به دست داده می شود، یعنی یک روند حساس به محیط تصویر می شود که برای حل مسئله و ادامه حیات شکل گرفته است، این امکان را فراهم می سازد که با پذیرش یک شیوه ی عمل گرایانه، از تکیه بر صدق گزاره ای و جهان شمول و در نتیجه از انتقادات مطرح برای بنیان گرایی فاصله گرفته شود. از سوی دیگر حساسیت نسبت به داوری جماعت و سنت دینی در ارتباط با واکنشی که الهیات عمل گرایانه نسبت به محیط دارد، مانع از در افتادن در دام نسبیت مطلق می شود چراکه همواره یک روند انتقادی رفت و برگشت میان جهان خارج و سنت حفظ گردیده و جریان می یابد. این حساسیت نسبت به مشکلات دو چارچوب پیشین باعث می شود حداقل در مقام نظر از آن مشکلات اجتناب شود، اما آیا در عمل هم چنین موفقیتی حاصل می شود؟
همانطور که در توضیح کتاب تنها در جهان فون هویستین که حاصل خطابه های گیفورد است مطرح شد (نگ. 2-1-2-2)، او در آن اثر تلاش می کند به صورت ملموس و مشخص در ارتباط با یک مسئله یعنی منحصربفرد بودن انسان از منظر علم و الهیات سخن بگوید. در این اثر یافته های علوم طبیعی درباره ی خصوصیات انسان جدی گرفته شده اما تمام آن یافته ها را شرط لازم برای تصویر خاص بودن انسان در نظر می گیرد و با استفاده از آموزه های الهیاتی تلاش می کند بصورت عملی قابلیت عقلانیت پسابنیان گرا در پیوند علم و الهیات را به تصویر کشد.
2-5-3-2 نقاط ابهام پسابنیان گرایی

http://goldo.altervista.org


درباره ی فرضیه سوم (نگ. 1-4-3) یعنی قابلیت عملی پسابنیان گرایی در پاسخ گویی به پرسش اصلی چه می توان گفت؟ طبق این فرضیه «با دیدگاه پسابنیان گرا و با معیارهایی همچون درک بهینه از جهان و قضاوت و داوری مسئولانه می توانیم الهیات را به گونه ای سامان دهیم که به آموزه های سنتی وفادار باشد و در عین حال نسبت به نقد عقلانی و میان رشته ای بسته نباشد».
اشکال انتزاع و کلی گویی (نگ. 2-5-1) و اینکه فون هویستین مسئله و مورد خاص تلاقی تأمل الهیاتی و علمی را مشخص نمی کند، مانع از آن می شود که به درستی در ارتباط با موفق بودن این الگو برای شکل دادن به عقلانیت مشترک میان علم و دین اظهار نظر کنیم. به نظر می رسد فون هویستین علاقه مند به حصول عقلانیت مشترک میان علم و الهیات است اما استدلال هایی که ارائه می دهد چنین خصوصیتی را برای الگوی او به اثبات نمی رساند. حتی با تعیین «حل مسئله» بعنوان معیار مشترک ارزیابی نظرورزی علم و الهیات، مشخص نیست که در حل چه نوع مسائلی به یک نقطه ی مشترک می توان رسید.
وفاداری الهیات پسابنیان گرا نسبت به آموزه های سنتی و منشأهای تاریخی، به موضع هرمنوتیکی آن بستگی دارد. به این معنا که وفادار بودن به گزاره های دینی در کتاب مقدس بستگی به آن دارد که برای تا چه میزان سیالیت برای آنها در نظر گرفته شود به گونه ای که حساس بودن نسبت به محیط اجتماعی و تلاش برای تفسیر آن گزاره ها برای حل مسئله، «انحراف» از گزاره ها و «بی وفایی» نسبت به منشأهای تاریخی آن به شمار نرود.

فصل سوم. ترجمه فصل دوم و سوم از کتاب شکل گیری عقلانیت

عقلانیت و نابنیان گرایی64 در الهیات

«به نظر می رسد حق با ویتگنشتاین است که: هر زمان متوجه بنیان ها شویم روشن می شود باقی بنا بر آنها استوار است».
ویلیام سی. پلاچر، الهیات غیراحتجاجی 1989

اکنون روشن است که دیدگاه های مدرن نسبت به عقلانیت ِ هر یک از حوزه های علم و الهیات، در ارزیابی ارتباط میان رشته ای65 این دو حوزه مخرب هستند. در این معنایِ (معرفت شناختی) بسیار خاص [یعنی ارتباط میان رشته ای]، اندیشه های الهیاتی و همچنین علمی، اینک خود را در پایان و یا مرزهای بیرونی مدرنیته66 می بینند. همانطور که روشنگری67 توسل به آتوریته و سنت را به چالش کشید، اکنون آگاهیِ اساساً تاریخیِ نگرش پست مدرن68 نیز، ویژگی بی زمان جستجوی مدرن برای یقین، صدق و البته بنیان ها را رد می کند (نگ. داوانی 1991: 4به بعد). مدرنیته در جستجوی بنیان های قطعی برای دعاوی دانش69 انسان، بر مبنای آنچه امروزه بطور گسترده بنیان گرایی70 لحاظ می شود، هویت متزلزلی را بنا نهاد. امروزه قابل فهم است که بنیان گرایی برچسبی توهین آمیز محسوب می شود و می توان بطور کلی این دیدگاه را چنین تعریف نمود: باورهایی که با واسطه موجه شده اند برای اعتبارشان به باورهای موجهِ بلاواسطه نیاز دارند، و یا این که: باورها در محتوا یا روش همواره به اصول نیاز اولیه دارند (نگ. تیل 1994:2). به لحاظ فلسفی کاملاً روشن است که این دیدگاه های بنیان گرا، در نهایت روایتهایی که با آنها زندگی می کنیم را به فراروایت های کلان و یکسان کننده ی معمول از مدرنیته تغییر می دهند. همچنین بنیان گرایی بطور معمول بیان می دارد چنانچه در موقعیتی باشیم که ادعا کنیم در واقع دانش خود را موجه ساخته ایم، در روند تلاش برای موجه ساختن ادعاهای دانش خود، زنجیره ی قرینه های موجه ساز نمی تواند تا ابد ادامه یابد (نگ. استوئر 1987: 237). بنابراین بنیان گرایان «بنیان هایی غایی» را تعیین می کنند که بر مبنای آنها، نظام هایی حمایتی از قراین، برای باورهای متنوع ما ایجاد می شوند. معمول ترین ویژگی های معرفت شناختی این باورهای بنیان گرا آن است که برای شبکه های گسترده تر باورهای ما بدیهی، اصلاح ناپذیر71، تردیدناپذیر، آشکار برای حواس، و بنابراین خود تأییدگر72 و کاملاً پایه (یعنی بنیانی) هستند.
بنیان گرایی به منزله ی طرحی قوی مبنی بر اینکه باورهای ما با تکیه بر بخشهایی از دانش که بدیهی یا ورای شک هستند، در واقع تضمین یا توجیه می شوند؛ مطمئناً هر گونه امکان کشف پیوند معرفت شناختی معنادار میان الهیات و دیگر علوم را منتفی می سازد. مبتنی بودن دانش بر بنیان ها به این معناست که طبقه ی ممتازی از باورهای «اشرافی» وجود دارد (نگ. رشر 1992: 161) که به سبب این اشرافیت، ذاتاً موثق هستند و بنابراین می توانند آخرین نقطه پایان زنجیره ی توجیهات باشند. این «مفروض های» پایه هر چیزی می توانند باشند؛ از داده های حسی گرفته تا امور جهان شمول، ماهیت ها، تجربه (و نیز تجربه دینی)؛ و در مورد الهیات، تصورات مشخصی از وحی الهی. در این معنا می توان «نظریه ی امر مفروض» را به واقع سربازی در لشگر همه ی بنیان گرایی خواند (نگ. فرانکن بری 1987:6). در علوم طبیعی تصورات مدرن بنیان گرایی باعث ایجاد تجربه گرایی اثباتی یا ماده گرایی علمی گردید. بنا بر ماده گرایی علمی، بر حسب تعریف، تمام دین و مطمئناً کل الهیات و تأملات الهیاتی اگر بی معنا نباشند، به نحو افراطی، ذهنی (یا انفسی) هستند (نگ. باربور 1990:4). در الهیات، بنیان گرایی اغلب متضمن تعصب [نسبت به] کتاب مقدس (نص گرایی)، یا قرار دادن تجربه دینی در موضع تجربه ی بی واسطه و منحصربفرد، و یا در سطح پیچیده تر الهیاتی، یک «اثبات گرایی» خودتأییدگر «در وحی/مکاشفه» است که در نهایت الهیات را از دیگر استراتژی های تعقل منفک می سازد چراکه نقش حیاتی تجربه ی دینیِ تفسیرشده73 در تأمل الهیاتی را نفی می کند. در اینصورت راهی برای الهی دان باقی نمی ماند جز اینکه لازم است به زبانی سخن بگوید که به لحاظ مفهومی انسجام درونی داشته باشد اما در عین حال قادر نیست محتوای خود را منتقل کند، چراکه نسبت به تمامی گفتمان بنیان گرا نامرتبط و منفک است (نگ. گرین 1989:34). روش رهایی بنیان گرایی فلسفی از نگرشهای متضادِ مدرنیته نسبت به دین و علم بسیار روشن است: دین بعنوان مدلی برای صدق و عقلانیتِ برتر تفوق یافته است، استدلال های سنتی برای اثبات وجود خدا به فراموشی سپرده شده اند و الهی دانان هرچه بیشتر به اعماق فردیت انسان، بعنوان منبع تجربه و باور دینی، روی آوردند. شلایرماخر و

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و ... به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

: سایت منبع  40y.ir