http://ahamidp.ir

یکی از خصوصیات تفکر نابنیان گرای پست مدرن رد صلاحیت فراروایت هاست. این سخن به لحاظ الهیاتی به این معناست که یک قرائت خاص نسبت به دیگر خوانش ها برتری ندارد و در الهیات با روایت های مختلف مواجه هستیم. بنابراین الهی دانان روایی تلاش داشته اند خوانشی نابنیان گرا نسبت به الهیات ارائه دهند. متن کامل در سایت 40y.ir
فون هویستین به نقد نگرش های نابنیان گرا در الهیات می پردازد و به این شکل تلاش می کند از الهیات های نسبی گرای پست مدرن فاصله گیرد. اینکه آیا پیشنهاد وی نیز تنها جنبه ای انتقادی دارد و یا راه حلی پیش می نهد در بخش بعد و پس از معرفی الگوی او بررسی خواهد شد. اما در اینجا نگاه نقادانه وی که ضرورت یک رویکرد جدید را برجسته می سازد مورد توجه است. فون هویستین که چارچوب عمده ی الهیات نابنیان گرا را برخی از خوانش های نسبی گرایانه الهیات روایی می داند بر این باور است که الهیدانان روایی به این حقیقت توجه نکرده اند که روایت های کتاب مقدس تفسیر و یا حتی تبیین هستند و نه صرفاً روایت. در نظر وی دیدگاه های اینان به درک نسبی از توجیه، صدق و عقلانیت و به ایمان گرایی معرفت شناختی می انجامد که نتیجه ی آن انزوای الهیاتی و عدم امکان گفتگو و تعامل با دیگر حوزه هاست. وی به بسیاری از الهی دانها اشاره می کند که از نابنیان گرایی حمایت کرده اند ولی در نهایت به نسبی گرایی افراطی عقلانیت ها و عقب نشینی نامعقول به سوی تعهد دینی سوق یافته اند.
برخی از الهی دانهای نابنیان گرا نیز تلاش می کند برای الهیات نقشی عمومی ایجاد کند اما در نهایت به استراتژی حمایتی ایمان گرایی بنیان گرایانه می انجامند که به شکلی رازوار و محصور، از «کثرت عقلانیت ها» حمایت می کنند. بنابراین امید به یافتن جایگاهی میان رشته ای برای تأمل الهیاتی به عنوان یک استراتژی تعقل و البته کل امکان الهیات عمومی از میان می رود. به نظر می رسد چنین عقلانیت فرقه ای و رازوار به یک الهیات انزواطلب می انجامد که بر مبنای آن هیچگاه نمی توان دیگران را که متفاوت می اندیشند نقد نمود چراکه در جماعت های معرفت شناختی متفاوتی به سر می برند. بطور خلاصه اینچنین الهیاتی هیچ اثری بر جهان نخواهد داشت و مهمتر اینکه امکان گفتگو با دیگر حوزه های تأمل بشری را فراهم نمی سازند.
از نظر هویستین دو مسئله عمده پیش روی الهیات روایی است که مانع از تعامل میان رشته ای آن با علم می گردد. یک مسئله هرمنوتیکی است و دیگری معرفت شناختی. از نظر هرمنوتیکی الهیات روایی معیاری برای مواجه شدن با متن مقدس ارائه نمی دهد یعنی به جهت نسبی گرا بودن چارچوب این نگرش به الهیات نمی توانیم شیوه های مختلف نگاه به متن مقدس را نسبت به یکدیگر مقایسه، سنجش و ارزش داوری نماییم. بعلاوه مسئله ی معرفت شناختی نیز آن است که معیاری برای سنجش و برآورد صدق گزاره های الهیاتی در اختیار نداریم به این معنا که مشخص نیست این باورهای و گزاره های دینی و الهیاتی از نظر معرفت شناختی چه جایگاهی دارند و ارتباط آنها با صدق چیست. این دو خصوصیت موجب می شود صدق و عقلانیت مفاهیمی نسبی باشند و این امکان وجود داشته باشد نسبت به این مفاهیم چارچوب های متفاوتی به دست دهیم که با یکدیگر سازگاری نداشته باشند. پس به ناچار این الهیات به نوعی ایمان گرایی و انزوا تن می دهد.60 متن کامل در سایت 40y.ir
از نظر هویستین نابنیان گرایی بصورت واکنشی علیه بنیان گرایی قد برافراشت اما از سوی دیگر برخی واکنش های انتقادی نسبت به نابینان گرایی باعث عقب گرد به مواضع بنیان گرایانه می گردد و امکان گفتگوی میان رشته ای را سلب خواهد کرد. پس چه راه حلی می توان پیشنهاد داد که از نسبی گرایی اجتناب کند و در عین حال به اشکالات بنیان گرایی دچار نشود؟ در بخش بعد در قالب پسا بنیان گرایی تلاش می شود چارچوبی برای برون رفت از این مسئله ارائه شود.

2-4 پسا بنیان گرایی
در این بخش ابتدا به ترسیم ویژگی ها و ابعاد عقلانیت پسابنیان گرا خواهیم پرداخت. به این منظور مفاهیمی همچون داوری مسئولانه، عقلانیت متقاطع، کفایت تجربی و نظری و حل مسئله معرفی می شوند. در بخش بعد به بررسی فضایی خواهیم پرداخته که پسا بنیان گرایی برای گفتگوی میان الهیات و علم عرضه می دارد. در قسمت سوم نیز ویژگی های الهیات پیابنیان گرا بررسی خواهد شد.

2-4-1 عقلانیت پسابنیان گرا
پسا بنیان گرایی نگاهی به عقلانیت است که ادعا نموده فراتر از بنیان گراییِ جزم اندیشانه ی دوران مدرن و نابنیان گراییِ نسبی گرایانه ی پست مدرن قرار دارد. از جمله ویژگی های عقلانیت پسابنیان گرا 1) تأکید بر شکل گیری زمینه ی مشترک عقلانیت در میانه علم و دین است. این زمینه ی مشترک تلاش برای حل مسئله در بافتِ زندگی عادیِ انسان است که هم در علم و هم در الهیات مورد توجه است. دیگر اینکه 2) عقلانیت پسابنیان گرا انتزاعی و کلی نیست و باید در یک موقعیتِ زمانی و مکانی خاص و با توجه به یک مسئله خاص لحاظ شود. 3) این عقلانیت با توجه به ارتباط انسان با جهان (از جمله دیگر انسانها) و خداوند مد نظر است.
پرسش مهم این است که طبق چه خصوصیاتی می توانیم قابلیت هایی همچون میان رشته ای بودن، بافت محور بودن، مرتبط بودن با جهان و خدا را برای این شیوه در میانه جزم اندیشی و نسبی گرایی در نظر بگیریم؟ برای پاسخ به این پرسش در این بخش به خصوصیات پسابنیان گرایی پرداخته می شود و مفاهیم اصلی آن تبیین خواهد شد. از جمله بعد ارزیابانه و عملی در عقلانیت، مفهوم ارزیابی و داوری مسئولانه، مفهوم متقاطع بودن عقلانیت، کفایت تجربی و نظری و نوع نگاه به صدق و عینیت مهمترین مفاهیمی هستند که باید در این زمینه به آنها پرداخته شود. تمامی این خصوصیات نوعی نگاه به عقلانیت را ترسیم می کنند که از تصویر هوش انسان در علوم طبیعی فاصله ای ندارد. در علوم طبیعی هوش انسان برای زندگی در جهان و تلاش برای یافتن راه هایی جهت ادامه حیات تکامل یافته است. در پسابنیان گرایی نیز عقلانیت جدای از این قابلیت طبیعی انسان مجزا دانسته نمی شود و حساس به محیط و بافت اجتماعی و حل مسائل مشخصی در زندگی در نظر گرفته شده است.

2-4-1-1 ابعاد عقلانیت
همانطور که در معرفی بنیان گرایی بیان شد، باورهای گزاره ای، معرفت و اصولاً شناخت، مهمترین و تنها جنبه ای است که برای معقول بودن در مدل بنیان گرا مورد توجه قرار می گیرد. اما با تمرکز بر این جنبه، ویژگی های سه گانه ای که برای عقلانیت پسابنیان گرا مطرح شد قابل حصول نخواهند بود چراکه زمینه ی مشترک برای گفتگو و تعامل الهیات و علم مهیا نخواهد شد و به خصوص با توجه به هستی شناسی های متفاوت این دو حوزه نمی توان با تأکید بر بنیان های خدشه ناپذیر هر یک از این دو حوزه که ادعای جهان شمولی دارند، چنین زمینه ای را به دست داد.
اما طبق نگرش پسا بنیان گرای فون هویستین عقلانیت سه بعد متفاوت دارد: شناختی، ارزیابانه و عملی. به این ترتیب با معرفی دو بعد ارزیابانه و عملی، فراتر از تعریف محدودِ شناختی از عقلانیت قرار خواهیم گرفت. این گونه عقلانیت تلاش دارد برای باور، انتخاب های نظری، اخلاقی و عمل، دلایلی را به دست دهد که در دسترس و ملموس هستند چراکه با زندگی معمول و روزمره در ارتباط اند. بافتار زندگی واقعی عرصه ی عمل دو بعد عملی و ارزیابانه هستند و این امکان را فراهم می کنند که با فاصله گرفتن از انتزاع حاصل از سنجش باورها با یکدیگر، به ارزیابی عملی تصمیم، عمل و انتخاب های خود بپردازیم. اما در اصل فاصله ای میان این ابعاد عقلانیت در میان نیست و باید توجه داشت که از یکدیگر جدا نبوده به صورت یک کل پیوسته به انتخاب ها و عمل در زندگی جهت می دهند، پس عنصر شناختی تنها بخشی از این کل یکپارچه است و نباید بیش از حد برجسته شود.

http://ahamidp.ir


بعلاوه توجه به ابعاد عملی تر در مدل پسابنیان گرا، مفهوم دیگری را در این نگرش برجسته می سازد و آن داوری مسئولانه و پاسخگویی است. عقلانیت متضمن مسئولیت پذیری/پاسخگویی است یعنی باید بتوانیم استدلال کنیم گزینش هایی که صورت می دهیم در موقعیت های عینی پاسخگوی حل مسئله ای خاص هستند و نسبت به این پاسخ گویی یک ارزیابی و داوری مسئولانه صورت دهیم. داوری در موقعیت هایی لازم است که در آنها قواعد یا بنیان های کافی در اختیار نداریم. حتی در علم اینگونه نیست که همچون مدل بنیان گرای عقلانیت، پذیرش نظریه ها صرفاً با یک روند مکانیکی تصمیم گیری بواسطه ی پیروی از قواعد صورت گیرد، بلکه نظریه ها با داوری و ارزیابی پذیرفته می شوند. برون رفت از مدل بنیان گرای عقلانیت به این معناست که در عین اثبات اینکه یک داوری (درباره ی باور، انتخاب، عمل و غیره) بصورت تصادفی صورت نمی گیرد و می تواند عقلانی باشد، مشخص نماییم که در اطمینان بخش بودن این داوری، تنها کمال معرفت شناختی از اهمیت برخوردار نیست.
هویستین ایده ی داوری و ایده ی پاسخ متناسب با یک موقعیت محلی را با یکدیگر تلفیق می کند. با این تلفیق، نخست از نسبی گرایی اجتناب می شود چون معیارهای ما برای ارزیابی از طریق بافت هایی که در آن قرار داریم شکل می گیرند ولی این بافتها معیارهای ما را معین نمی کنند و به این ترتیب درست در برابر دیدگاه نسبی گرای برساخت گرایانه قرار می گیرد. بنابراین می توان در عین اینکه در سنت های خود قرار گرفته ایم به نقد آنها بپردازیم. دوم اینکه از بنیان گرایی اجتناب می شود چون در یک عقلانیت پسابنیان گرا ایده ی صدق و نقد، به شکلی بنیان گرا حفاظت نمی شوند بلکه بر پایه ی تأثیر متقابل میان داوری شخصی و بازخورد جماعت نسبت به آن قرار دارد.

2-4-1-2 عقلانیت متقاطع
هویستین برای شکل دادن به عقلانیت پسابنیان گرا از مفهوم کالوین شراگ استفاده می کند و از «دست یافتن به حد وسط» میان مدرنیته و پست مدرنیته سخن می گوید. این حد وسط با استعاره ی «عقلانیت متقاطع» به دست داده می شود که با کاربرد آن ادعا می شود هم از فراروایت های تمامیت ساز مدرنیته و هم از نسبی گرایی خودمنزوی ساز پست مدرنیسم افراطی عبور می کنیم. این اصطلاح، استعاره ای است که از تقاطع خطوط در ریاضیات گرفته شده و نشان می دهد گفتمان ها، شیوه های تفکر و کنش در نقاط متفاوتی با یکدیگر تلاقی می کنند.
فون هویستین سعی می کند این استعاره را جایگزین جهانشمولی عقلانیت مدرن نماید. دومین خصوصیت یعنی توجه به بافت زمانی و مکانی در این خصوصیت از عقلانیت برجسته می شود. در جهان مدرن به واقع با تکثر چارچوب های فکری و نظرورزی های انسانی مواجه هستیم. انسان نیز در چنین فضای متکثر قرار گرفته و تنها از قابلیت صرف معرفت شناختی منفک از محیط برخوردار نیست. بنابراین مفهوم تقاطع قرار گرفتن انسان در تلاقی میان این چارچوب های فکری را به تصویر می کشد و منابع مشترکی از عقلانیت اشاره می کند که در تلاقی انواع باورها و کنشها قرار گرفته است. به این شکل عقلانیت را در مجموعه ای از کنش های اجتماعی قرار می گیرد و نه در نظام هایی

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و ... به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

: سایت منبع  40y.ir