اسلامی مشتمل بر جرایم ومجازاتها (حدود و قصاص و..) واقدامات تأمینی و تربیتی »نشانگر این است که مقنن اقدامات تأمینی و تربیتی را پذیرفته اما در ماده (2) همین قانون که جرم را رفتار( اعم ازفعل یا ترک فعل)، مستلزم مجازات می‏داند، این شبهه بوجود می آید که آیا بدون انجام جرم هم می شود از این تدابیر استفاده کرد ؟ بهتربود که جرم را رفتار( فعل یا ترک فعل )مستلزم مجازات واقدامات تأمینی وتربیتی تعریف می کرد واشکال قانون مجازات را ازبین می برد. مواد قانونی مختلف موجود در ق.م.ج در ارتباط با این اقدامات، نشانگر پذیرش گسترده اقدامات تأمینی و تربیتی از سوی مقنّن و همچنین اجرای آنها فقط در صورت ارتکاب جرم می باشد .در مادّه «10» این قانون به قانونی بودن اقدامات تأمینی و تربیتی و این موضوع که زمانی می توان از این اقدامات استفاده کرد که قانون قبل از وقوع جرم برای آن جرم اقدام تأمینی مشخص کرده باشد اشاره دارد .در فصل چهارم ومادّه «12» ،دوباره بر قانونی بودن این تدابیر تأکید کرده است. در مادّه «13» نیز، در صورت ایجادخسارت وصدمه درنتیجه رعایت نکردن این اصل، مسئولیت کیفری ومدنی بوجود می آید؛ودر هرصورت این خسارت باید جبران شود. در قانون مجازات جدید، اقدامات تأمینی و تربیتی دربسیاری از موارددر قالب مجازات های تعزیری ،تبعی یا تکمیلی مورد پذیرش قرار گرفته اندودر مواردی مانند جرایم ارتکابی از سوی مجانین و صغار به صورت اقدامات تأمینی و تربیتی به معنای اخص . یکی دیگر از نوآوری های قانون مجازات جدید این است که ، فصل مجزّایی تحت عنوان مجازات ها واقدامات تأمینی و تربیتی اطفال و نوجوانان قرار داده است. در مادّه «148»مقرّرکرده است که ،در مورد افراد نابالغ فقط اقدامات تأمینی و تربیتی اعمال می شود .
در همین فصل ، قانونگذارملاک سن رادرجرایم تعزیری ،سال شمسی قرار داده است ،ومسئولیت کیفری را از دفعی و شناسنامه‌ای به‌تدریجی تغییر داده‌ و بین بلوغ عقلی و جسمی تفکیک قائل شده‌است 56.
در ق.م.ا 1392،اطفال را به سه گروه تقسیم کرده اند .اطفال زیر (9) سال که هیچ مادّه قانونی از مسئولیت کیفری آنان سخن به میان نیاورده است پس می توانیم بگویم آنها مسئولیت کیفری ندارند . گروه دوم اطفال ونوجوانان نه تا پانزده سال وگروه سوم اطفال و نوجوانان پانزده تا هجده سال . به فراخور جرایم آنها اقدامات تأمینی و تربیتی مناسبی برای آنها پیش بینی شده است. نهاد های نوین ومؤثردیگری نیز در ق.م.ا 1392 پیش بینی شده که در قانون مجازات اسلامی سابقه ای نداشته است. مانند نظام نیمه آزادی که در ماده «56» مقرّر شده است : «نظام نیمه آزادی، شیوه‌ای است که بر اساس آن محکوم می‌تواند در زمان اجرای حکم حبس، فعالیت‌های حرفه‌ای، آموزشی، حرفه‌آموزی، درمانی و نظایر این‌ها را در خارج از زندان انجام دهد. اجرای این فعالیت‌ها زیر نظر مراکز نیمه‌ آزادی است که در سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی تأسیس می‌شود». در مورد مجازات های جایگزین حبس نیز باید یادآورشد بسیاری از اقدامات تأمینی تحت این عنوان آورده شده اند؛ مانند دوره مراقبت ، خدمات عمومی رایگان . به ا ین ترتیب وبا بوجود آمدن نهادهای نوین حقوقی ،هم از جمعیت زندان ها کاسته می شود وهم هزینه های گزافی که برجامعه بار می شود کاسته خواهد شد.مجازات های تعزیری در ق.م.ا 1392 در مواردی جنبه تأمینی دارند.همچنین در زمینه مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی ، مجازات های مقرر در ق.م.ا 1392 ماهیتاً تأمینی هستند. تعویق صدور حکم هم به اقدامات تأمینی و تربیتی عامی مثل آزادی مشروط وتعلیق اجرای حکم اضافه شده است . به طور کلی می توان گفت تصویب این قانون حرکتی رو به جلو ومفید در قانونگذاری قضایی ایران محسوب می شود به خصوص در زمینه اقدامات تأمینی و تربیتی که ازجهتی بسیاری از نقایص قانون مجازات اصلاح شده وازجهت دیگر تدابیر تأمینی وتربیتی نوین و مفید در آن پیش بینی شده است .

گفتار سوم پیشینه اقدامات تأمینی و تربیتی ازدیدگاه اسلام
شریعت اسلام از مسئله تأمین جامعه از خطر بزهکاری و اصلاح و تربیت مجرمین غفلت نکرده است . بسیاری از تدابیری که امروزه در کشورهای غربی تحت عناوین اقدامات تأمینی و تربیتی و مجازاتهای تکمیلی و تبعی وضع و اجرا می شود، سابقه علمی در صدر اسلام داشته است. از نظر اسلام نه تنها مجازات مجرمین منافاتی با اصلاح و تربیت و بازپروری آنان و پیشگیری از تکرار جرم ندارد، بلکه این امور مورد تأکید و مطلوب شرع می باشد.57همه آیات قرآن جنبه اصلاحی وانسان سازی دارند. می توان به آیاتی از قران در ارتباط با اقدامات تأمینی و تربیتی استدلال کرد . الف) یکی از اقدامات تأمینی وتربیتی نگهداری مجرمین در محل مخصوص است تا بدین وسیله ،ضمن اصلاح و تربیت فرد مجرم ،از شیوع فساد در بین مردم نیز پیشگیری شود .58در قرآن مجید در ارتباط بازنانی که مرتکب عمل زنا می شوند آمده است که زنانی که مرتکب زنا می شوند ،اززنان شما(مراد محصناتند)پس طلب گواه بر ایشان کنید (یعنی چهار مرد به زنا ایشان گواهی دهند)،پس ان زنان را در خانه نگه دارید،تا بمیرند یاخداوند راهی برایشان قرار دهد که از حبس خلاصی یابند . 59در مورد این آیه، اکثر کتب تفسیر مانند «کنزالعرفان » ،«منهج الصادقین»، «مجمع البیان» ، «المیزان» نوشته اند که، مقصود از« فاحشه» همان عمل زنا و منظور از« امساک »،«فامسکوهن»نگاه داشتن زن زناکار در خانه است ،به این منظور که هم خود بیشتر آلوده نشود وهم افراد جامعه ازآلوده شدن بوسیله این زنان مصون بمانند .در اینجا چون از کلمه«امساک» استفاده شده است به معنی نگه داشتن، نه از کلمه «سجن» به معنی زندان یا حبس که این توهّم ایجاد شود که منظور آیه شریفه زندانی کردن زنان است که در آن صورت جنبه مجازات پیدا می کرد .60 ب» یکی دیگر از اقدامات تأمینی و تربیتی انتشار و اعلان حکم است تا بدین طریق هم عبرتی برای افراد جامعه باشد تا گرد چنین جرمی نگردند وهم موجب شناسایی محکوم علیه شود تا مردم با شناختن او مواظب روابط خود وفرزندان خود با چنین فردی شوند .61این امر مورد قبول اکثرحقوقدانان در کشورهای غربی و اسلامی قرار گرفته است وجنبه های تأمینی و اصلاحی وپیشگیری را بر آن مترتب دانسته اند . 62 این موضوع د راجرای حدّ زنا مورد تأیید قران مجید قرار گرفته است. البتّه ویژگی اصلاح مجرم که یکی از اهداف والای اقدامات تأمینی و تربیتی است در انتشارحکم متصوّر نیست ونمی توان با اطمینان گفت که انتشارحکم اقدام تأمینی و تربیتی محسوب می شود. .ج» از جمله اقدامات تأمینی و تربیتی که تحت عنوان مجازات های تبعی در قوانین آمده است محرومیت از بعضی از حقوق اجتماعی است . درماده «25» و«26» ق.م.ا 1392 به این محرومیت ها اشاره شده است . در قرآن مجیدنیز می توان این محرومیّت ها را به سبب انجام گناه مشاهده کرد. در ارتباط با کسانی که زنان پاکدامن را متهّم به زنا کنند، مجازات حد برابر« 80» تازیانه مقرر شده است وعدم پذیرش شهادت آنان یک مجازات تکمیلی یا تبعی است ودرواقع به منزله اقدام تأمینی به مجازات آنان اضافه شده است . از بعضی از عمومات قرآن مجید نیز می توان درارتباط با اقدامات تأمینی و تربیتی استفاده کرد. یکی از این عمومات آیات مربوط به مسئله دفع و منع فساد است که در قرآن بدان اشاره شده است . از مصادیق بارز منع فساد وپیشگیری از جرایم که مورد اهتمام قران مجید است مسئله اقدامات تأمینی و تربیتی است ؛زیرا در اقدامات تأمینی و تربیتی ملاک وجود حالت خطرناک است که تعبیر دیگری از عنوان مفسده است . اموری همچون بستن محلی که موجب فساد است وجمع آوری کتب ضالّه از مصادق بارز «دفع مفسده » است . البته دفع مفسده دایره ای وسیع تر از اقدامات تأمینی و تربیتی است .63 مسئله بعدی آیات مرتبط با «امر به معروف و نهی از منکر » است که از مهّم ترین فرائض دین مبین اسلام است .با عنایت به اینکه نهی از منکر قبل از وقوع منکر است ،اقدامات تأمینی و تربیتی از مصادیق بارز نهی از منکر و پیشگیری از عمل خلاف شرع به شمار می رود. البته لازم به ذکر است که بخشی از امور مربوط به امر معروف و نهی از منکر جنبه نصیحت و ارشاد دارد. گرچه درمعنای وسیع کلمه جنبه تربیتی و اصلاحی دارد ،اما مشمول اقدامات تأمینی و تربیتی در معنای حقوقی آن نخواهد بود،بلکه منظور بخشی از مراتب نهی از منکر است که توسط مسئولین خاص درمقابل خطر ارتکاب فعل حرام صورت می گیرد . از قبیل محروم کردن ازبعضی حقوق اجتماعی .64 یکی از مسائل دیگری که مورد اهتمام شارع مقدس اسلام می باشد ضرورت اصلاح و تربیتی نفوس بشری است . در بعضی از آیات قرآن اصلاح نقیض ونقطه مقابل افساد معرفی شده است65 واصلاح مردم مطلوب قرآن می باشد .اقدامات تأمینی و تربیتی از مصادیق بارز اصلاح و تربیت می باشد وقطعاّ روش های عقلانی وپذیرفته شده توسط عقلای اقوام مختلف همچون نگهداری اطفال بزهکار و قابل اصلاح در مراکز اصلاح و تربیت وبازپروری و معالجه و درمان معتاد به مواد مخدر وتعلیم شغل و حرفه به آنان اقدامات تأمینی مورد نظر شارع مقدس وتأمین کننده بخشی از اهداف آیات ذکرشده می باشد وبا اهداف عمده اقدامات تأمینی وتربیتی که همان اصلاح و تربیت است مطابقت می کند. البته اهداف قرآن فراتر از ترک اعتیاد وبازپروری مصطلح می باشد .66از جمله مصادیق اقدامات تأمینی تبعید و اجبار به اقامت در محل معین ویا منع اقامت درمحل معین می باشد که بعنوان اقدامات تأمینی به معنای اخص در قوانین جزایی کشورهای مختلف مورد تصویب قرار گرفته است . بابررسی سیره رسول الله و ائمه معصومین ملاحظه می شود که این مسئله مورد توجه ایشان بوده است . در مورد محرومیت از حقوق اجتماعی که یکی از مصادیق اقدامات تأمینی و تربیتی است از امام علی (ع) نقل شده است که برامام مسلمین واجب است که علمای فاسق وطبیبان ناشی را از کار محروم وحتی حبس کنند .67 درمورد محارب هم وقتی تبعید می شود ،بنابرنقلی از امام رضا(ع) به مردم محل تبعید باید اعلام شود که از مجالست و معامله وازدواج و مشاوره و همخوراک شدن بااو خودداری نمایند .68در رابطه با ازبین بردن اشیاء خطرناک نیز(که یک نوع اقدام تأمینی وتربیتی است)نقل شده است که پیامبرگرامی اسلام دستوردور ریختن مشروبات الکلی وازبین بردن وسائل و ظروفی را که جهت این امر به کاررفته بود ،صادر کردند. درکتب فقهی عنوان خاصی با عنوان «اقدامات تأمینی و تربیتی » دیده نمی شود ولی تحت عنوان «تعزیرات »احکامی مطرح شده که می تواند جنبه اصلاحی و تربیتی داشته باشد. بنابراین می توان مصداق های خاصّی از اقدامات تأمینی و تربیتی در قرآن و سنت یافت که به معنی پذیرش این اقدامات در آنها ست . البته کم بودن این مصداق ها وهمچنین نبودن بعضی از انواع این اقدامات در قرآن و سنت به معنی عدم توجّه این منابع ارزشمند به اقدامات تأمینی و تربیتی نیست چراکه در آیات مختلفی به طورکلی به

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و ... به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

: سایت منبع  40y.ir