بخشيد . ريشه هاي کار او در افکار ((دوتوکويل)) و تئوري کلاسيک دموکراسي که ((روسو)) و ((استوارت ميل)) از آن دفاع کرده بودند، مي يابيم، به نظر پاتنام سرمايه اجتماعي از شبکه هاي اجتماعي و هنجارهاي متقابل و اعتماد و حاصل از آنها تشکيل شده است . او اعتقاد دارد که سرمايه اجتماعي مخصوصاً بر حسب فعاليت تعاوني رسمي و عادات همکاري اجتماعي، اعتماد را تشکيل مي دهد که اين نيز به نوبه خود منجر به ميزان بالاتري از مشارکت سياسي مي شود . پاتنام اين مفهوم را در فهم و تقويت بنيانگذاري نهادي دموکراتيک در سطوح منطقه اي و ملي به کار مي برد، استفاده او ازمفهوم سرمايه اجتماعي از جيمز کلمن تأثير پذيرفته و علي رغم اينکه زمينه هاي مورد علاقه او و کلمن متفاوت است، آنها در اين نظريه مشترک اند که سرمايه اجتماعي يک کالاي عمومي است، يک منبع در اجتماع که اغلب در اجتماع کمتر بها داده مي شود، معمولاً کمتر موجود است . تعريف پاتنام از سرمايه اجتماعي شباهت بسياري به تعريف جيمز کلمن دارد، از نظر او سرمايه اجتماعي به آن دسته از عناصر و ويژگي هاي سازمان اجتماعي مربوط مي گردد که هماهنگي و همکاري متقابل را براي افراد يک جامعه خاصي تسهيل مي کند .
وجود شبکه هاي اجتماعي در هر جامعه اي باعث تسهيل روابط و ارتقاء همکاري در يک جامعه خاص مي شود هر چه شبکه هاي اجتماعي بين افراد متراکم تر باشد احتمال بيشتري وجود دارد که شهروندان بتوانند در جهت منافع همکاري کنند (پاتنام،2000، به نقل از مسعود ماجدي و عبدالعلي لهسايي زاده، 1385) . وال اي80 بر اين باور است که ديدگاه پاتنام در مورد سرمايه اجتماعي از توکويل در کتاب دموکراسي در آمريکا تأثير پذيرفته است. (وال اي، 1998،به نقل از مسعود ماجدي و عبدالعلي لهسايي زاده، 1385) . تغيير منطقه تمرکز از سطح فردي به سطح منطقه اي کار پاتنام را به طور تجربي از کار بورديو و کلمن مجزا مي کند، اما تعريف او از سرمايه اجتماعي به طور بنياني به تعريف آن دو شبيه است. کار صورت گرفته عبارت است از کاربرد مفهوم در يک مقياس اجتماعي وسيع تر. آن جنبه هايي از سرمايه اجتماعي که از نظر پاتنام، تفاوت در سطوح ملي و منطقه اي در دستاوردهاي سياسي و اقتصادي را موجب مي شود، هنجارهاي کنش متقابل عامي است که محرک اعتماد اجتماعي است . (وينتر، 2000 ،به نقل از مسعود ماجدي و عبدالعلي لهسايي زاده، 1385). اين همان اعتمادي است که اعضاي جامعه به دست مي آورند و کنش هاي نوع دوستانه آنها را در جهت مشارکت در رفاه ديگران سوق مي دهد، و پاداش آن را هم در جايي يا نقطه اي ديگر مي گيرند. شبکه هاي مشارکت مدني(انجمن هاي همسايگي، معاشرت هاي جمعي، تعاوني ها، باشگاه هاي ورزشي، احزاب توده اي و غيره) عناصر اساسي سرمايه اجتماعي به شمار مي روند که باعث تقويت ارتباطات متقابل و اعتماد اجتماعي و به تبع آن بهبود سطح کيفيت زندگي خواهد شد.
2-1-4 نظريه فرانسيس فوکوياما81 :
فوکوياما، از متفکرين هم عصر ما در کتاب معروف پايان نظم مي گويد : اصطلاح سرمايه اجتماعي نخستين بار در اثر کلاسيک جين جاکوب (مرگ و زندگي در شهرهاي بزرگ آمريکا 1961) بکار رفته است که در آن توضيح داده بود که شبکه هاي اجتماعي فشرده در محدوده هاي قديمي و مختلط شهري صورتي از سرمايه اجتماعي را تشکيل مي دهند (فوکوياما،1379: 10) . فوکوياما بر وجود هنجارها و ارزش هاي غير رسمي در يک گروه اعتقاد دارد و سرمايه اجتماعي را اينگونه تعريف مي کند : ((سرمايه اجتماعي مجموعه معيني از هنجارها يا ارزش هاي غير رسمي است که اعضاي گروهي که همکاري و تعامل ميانشان مجاز است، در آن سهيم هستند.)) (همان ،1379، ص 11) . به نظر او هنجارهاي تشکيل دهنده، سرمايه اجتماعي مي توانند از هنجار روابط دو دوست گرفته تا آموزه هاي پيچيده اي را در برگيرند. اين همکاريها بايد در روابط بالفعل آدميان بطور عيني مصداق يابند (تاجبخش ، کيان ، 1384، ص 169) .
در ارتباط با ديدگاه سرمايه اجتماعي فوکوياما اعتقاد دارد که بايد دو نکته را روشن کرد:
1. سرمايه اجتماعي به اين دليل زير مجموعه سرمايه انسان نيست، چرا که اين سرمايه متعلق به گروه ها است و نه به افراد، هنجارهايي که شالوده سرمايه اجتماعي را تشکيل مي دهند در صورتي معني دارد که بيش از يک فرد در آن سهيم باشد .
2. سرمايه اجتماعي با توجه به علم سياست و علم اقتصاد لزوماً چيز خوبي نيست . در اين علوم همکاري و همياري براي تمام فعاليت هاي اجتماعي خواه خوب يا بد، ضروري است .
2-1-5 نظريه دوتوکويل82 :
مدلي که “توکويل” درباره سرمايه اجتماعي ارائه مي کند از اين جهت جالب است که وي نشان مي دهد، چگونه سازمان هاي داوطبانه مي توانند به ايجاد سرمايه اجتماعي و تقويت همکاري کمک کنند. از نظر وي ارزش يک سازمان در اين است که به افراد اطمينان مي بخشد که بر اساس يک اصول مستمر فعاليت چند جانبه و تعامل داشته باشند که در واقع سازمان يک بازي تکراري را ايجاد مي کند که براي توسعه همکاري لازم به نظر مي رسد.
همان گونه که بسياري از سازمان هاي موجود از اعضاي خود مي خواهند که اهداف بلند مدت سازمان را به منافع زودگذر و فوري خويش ترجيح دهند و اين يک قاعده بازي در همکاري است که از منافع خود بخاطر منافع گروه چشم پوشي نمود . زيرا فرد اينگونه متقاعد مي شود که منافع او در ميان جمع پايدارتر و مفيدتر خواهد بود. آنگونه که “توکويل” مکانيسم غلبه بر ((ادراک صحيح از منافع خود)) را در جامعه امريکايي مطرح مي کند و منظور او در واقع تبيين روشي است که مردم با رضايت کامل سهمي از زمان و دارايي شان را براي آسايش ملي بطور فداکارانه و داوطلبانه مورد استفاده مي دهند.
از نظر توکويل يکي ديگر از فوايد سازمان ها اين است که با استفاده از مکانيسم هاي رسمي و غير رسمي، مثل تهديد به اخراج و محروميت از کار و با ايجاد ممنوعيت، عدم همکاري و عدم اطمينان را در بين اعضاء خنثي نمايد . هدف توکويل ملاحظه برخي مدلهاي جايگزين براي ايجاد سرمايه اجتماعي، همچون نظريه انتخاب عقلاني و نظريه اقدام جمعي مي باشد . وي بر متغيرهاي رواني تأکيد دارد و معتقد است که اگر چه به روشي سرمايه اجتماعي را ايجاد نمي کنند، اما مي توانند بر آنها تأثير بگذارند، لذا به تعريف يک مدل چند گزينه اي مي پردازد . شاخص هاي مورد نظر((توکويل)) شامل عضويت در سازمانهاي داوطلبانه با اقتباس از نظريه ((پاتنام))، رابطه بين رضايت از زندگي و اعتماد به ديگران، با اقتباس از ديدگاه ((اينگلهارت83)) و سنجش ميزان شاد بودن، اعتماد فردي و حس وطن پرستي و نوعدوستي مرکز ثقل و توجه ((توکويل)) مي باشد.
((توکويل)) نتيجه مي گيرد که سرمايه اجتماعي داراي سه ويژگي عمده است و از منابع زير توليد مي شود:
الف: سرمايه اجتماعي بوسيله ويژگي هاي فردي و شخصيتي افراد که از طريق جامعه پذيري در خانواده شکل مي گيرد بوجود مي آيد؛ اگر چه ممکن است از طريق تعامل در سازمانهاي داوطلبانه تأثير گذارتر باشند .
ب: سرمايه اجتماعي بوسيله باورها و ارزشهاي اخلاقي افراد که اکتسابي است توليد مي شود و بر سطح فعاليتهاي داوطلبانه افراد تأثير مي گذارد .
ج: سرمايه اجتماعي بوسيله تصورات جمعي بين اعضاء توليد مي شود .
از نظر توکويل براي توليد سطوح مختلف سرمايه اجتماعي مکانيسم هايي لازم است که سازمان يافته باشند. مثلاً اگر سازمانهاي داوطلبانه رونق پيدا کنند مي توانند اعتماد بين افراد را افزايش داده و منجر به افزايش سرمايه اجتماعي گردد ( توکويل ، الکسي دو ، 1347 ) .
2-1-6 نظريه افه و فوش84 :
((افه و فوش)) در مقاله خود سرمايه اجتماعي را بعنوان يک منبع با مالکيت جمعي متعلق به محله، جوامع، مناطق و بخش ها معرفي نموده اند و آن را متغير، کوچک و بزرگ و يا کم و زياد مي دانند. آنان سرمايه اجتماعي را با سه عنصر اصلي و شاخص معرفي مي کنند. در قالب گرايش ها به آگاهي و توجيه، در بعد تمايلات رفتاري به اعتماد و در بعد الگوهاي ساختاري به انجمن پذيري اشاره مي کنند (افه ، کلاوس ، 1384) .
آگاهي و توجه، شامل مجموعه افکار و عقايد و حساسيت نسبت به زندگي اجتماعي و سياسي و توجه به هر چيزي که در سريع ترين معنا مربوط به “امور عمومي” مي باشد . تمرکز بر رفاه مادي، رفتار اخلاقي، کمال شخصي، کيفيات زيبايي شناسانه و ساير ويژگي هاي شرايط زندگي که به يک جامعه سياسي تعلق دارند و مسائل مربوط به زندگي شهروندي موضوع آگاهي و توجه را شامل مي گردد . در اين شکل آگاهي دارايي فردي بوده و ضرورتي در بروز و ظهور در شکل يک فعاليت مدني و انجمني ندارد . آگاهي و توجه پيش شرط شناختي ضروري و شکل فعال تر مسئوليت مدني است (افه ، کلاوس ، 1384)
به نظر اوفه اعتماد، در دو گونه قوي و ضعيف مطرح مي باشد. اعتماد ضعيف شامل نبود ترس و شک نسبت به رفتار احتمالي ديگران مي شود . بي اعتمادي نسبت به دسته و يا گروهي و نفرت عموميت يافته نيز در مسير اعتماد ضعيف قرار مي گيرد . اما اگر شخصي منتظر برخوردهاي خصمانه، نيرنگ، فريب، عدم همکاري و رفتار نادرست از سوي ديگران باشد ديگر شخص از اعتماد ضعيف هم برخوردار نيست (همان ، ص191) . در مقابل اعتماد قوي زماني وجود دارد که شخص نه تنها نسبت به مردم خوش بين است و آنان را داراي طينت خوب و خيرخواه بداند، بلکه شرکت در يک فعاليت را در اکثر اوقات بدون توجه به هزينه فرصت از دست رفته و احساس ضرر و زيان، يک حرکت خردمندانه بداند و انتظار کمک متقابل و رسيدن به منافع ناشي از تعاون با ديگران را داشته باشد .
انجمن پذيري، دلالت بر مشارکت فعال شخصي در شبکه هاي غير رسمي و يا انجمن هاي رسمي مانند: باشگاههاي ورزشي، شبکه هاي محيط زيستي، انجمن هاي مذهبي، سازمان هاي غير انتفاعي و يا جنبش هاي اجتماعي مي گردد . آنها معتقدند که انجمن هاي مختلف به لحاظ نوع تأثيرگذاري بر سرمايه اجتماعي متفاوت مي باشند، به گونه اي که در گونه شناسي از انواع انجمن ها وي به چگونگي نوع و تأثير انواع خاصي از انجمن ها بر سرمايه اجتماعي اشاره دارد، به زعم ايشان اشکال انجمن به سه گروه نخستين، دومين و سومين تقسيم مي شود که نوع دوم مورد نظر آنها مي باشد . انجمن هاي اوليه، شامل انجمن هاي با ريشه خانوادگي، خويشاوندي، قومي و ديني مي باشد . که عضويت در آنها غير داوطلبانه بوده و به صورت اوليه و براساس ويژگي هاي خوني، نسبت هاي اجدادي و خانوادگي مي باشد .
انجمن هاي سومي، شامل بنگاه ها، مؤسسات غير انتفاعي و احزاب سياسي مي گردد. اينگونه انجمن ها برعکس انجمن هاي اوليه هستند و اهداف آنها ثايت و عضويت در آنها متغير مي باشد . شهروندي با منطق اينگونه الگوهاي انجمني بيگانه است، زيرا عضويت مشروط به تناسب توانايي با تمايل و مشارکت در دست آوردي است که انجمن بر پايه آن شکل گرفته است .
انجمن هاي دومين يا مدني، اهداف و مقاصد اين انجمن ها نه مانند انجمن هاي نخستين پخش شده و غير مشخص است و نه مانند انجمن هاي سومي

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و ... به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

: سایت منبع  40y.ir