ه کلی و شناسایی آبانبارهای شهر لار در نگاهی جزئیتر پرداخته و سپس با توجه به اطلاعات جمع آوری شده، راهکارهایی جهت احیا، مرمت و باززندهسازی آنها ارائه نمود. این پژوهش شامل آبانبارهای شهری و مقایسه بین آنهاست، به همین دلیل سایر گونههای آبانبارهای روستایی، بین راهی، کشاوزی و بیابانی را در برنمیگیرد. جهت احیا و مرمت آبانبارها باید طرحی ارائه داد که آنها را به عنوان عنصر شهری باقی مانده از گذشته که تلفیقی از هنر ایرانی و ارزش اعتقادی و شیعی میباشند، در تاریخ حفظ کند و موجب گردد به عنوان یک سرمایه ملی از آنها استفاده شود.

سوال تحقیق

سوالات بسیاری در مورد آبانبارها مطرح میباشد. این سوالات را میتوان به دو دستهی کلی تقسیم نمود. دسته اول سوالاتی هستند که در زمینه مسائل تاریخی مطرح میشوند، از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره نمود: آبانبارها از چه زمانی در شهر لار ساخته شدهاند؟ ویژگی و نحوه پراکنش آنها بر چه اساسی تعیین میگردیدهاست؟ مکانیابی آنها بر چه اساسی بودهاست؟ اندازه قطر، عمق مخزن و ارتفاع گنبد بر چه اساسی تعیین میشده است؟ اصول سازهای به کار رفته در ساخت آنها چه میباشد؟ انتخاب نوع آبانبار بر چه اساسی صورت میگرفتهاست؟ تاثیر آنها بر بافت شهری و فضاهای همجوار چگونه بوده است؟ آبانبارها چه تاثیری بر رفتارهای اجتماعی مردم آن دوره داشتهاند؟ تامین آب از طریق احداث بناهای معماری در سایر مناطق کم آب جهان در گذشته به چه صورت بودهاست؟
دسته دوم مسائلی هستندکه به باززندهسازی و استفاده مجدد آبانبارها توجه دارد، در این زمینه میتوان به سوالات زیر اشاره نمود: امروزه چگونه میتوان به این بناها که زمانی حیات مردم یک شهر بدانها وابسته بودهاست، زندگی دوباره بخشید و به چرخهی فعالیتهای یک شهر وارد نمود؟ آیا آبانبارها با حفظ همین کاربری موجود قادر به ادامه حیات در بافت شهری میباشند؟ آیا باززندهسازی آنها توجیه اقتصادی دارد؟ چه رویکردهایی در باززنده سازی آبانبارها وجود دارد؟ این رویکردها در معماری آبانبارها چه تاثیری دارند و چگونه طراحیهای ما را تحت تاثیر قرار میدهند؟ جهت اجرای این راهکارها و باززندهسازی آبانبارها، چه اقداماتی باید صورت گیرد؟ چه کاربریهایی را میتوان برای ماندگاری این گونه بناها جایگزین کاربری گذشته نمود؟

پیشینه تحقیق و چارچوب نظری

با اهمیت یافتن مسائل مربوط به کاهش مصرف منابع تجدید ناپذیر و به دنبال آن صرفه جویی در مصارف انرژی و هزینههای اقتصادی، توجه به نحوه جمع آوری، ذخیره و بهرهگیری از آب نیز در دنیا اهمیت یافته است. از گذشتههای دور در مناطق گرم و خشک ایران بناهای معماری به نام آبانبارها، با همین هدف ساخته شدهاند که کمتر به پژوهش مدون در مورد آنها پرداخته شده است. تاکنون مطالب بسیاری در مورد آبانبارها به رشته تحریر در آمده است، اما تقریبا تمام آنها نوشتاری توصیفی بر وضع موجود آبانبارها میباشند. در سفرنامهها نیز چندان به توصیفات دقیق درمورد آنها پرداخته نشدهاست. کتاب “دفتری از معماری کویر، سیری در معماری آبانبارهای یزد” که تالیف دکتر معماریان میباشد، اولین کتابی است که به طور علمی به مسئله آبانبارها پرداخته است. دکتر معماریان در این کتاب به معرفی کلی و گونه شناسی آبانبارها پرداخته است. پس از آن سایر نویسندگان سعی نمودهاند آبانبارهای منطقه خود را در قالب گونهبندی ارائه شده توسط دکتر معماریان، دستهبندی نمایند. همانند آنچه توسط دکتر محسن نیازی درمورد آبانبارهای کاشان و توسط علی کاظمی و همکاران درمورد آبانبارهای لار صورت گرفته است. کاملترین کتابی که اخیرا در مورد آبانبارها و با رویکرد به آبانبارهای شهر یزد به رشته تحریر درآمده کتاب آبانبارهای شهر یزد، تالیف حیسن مسرت میباشد. مصیب شیرانی در پایان نامه خود تحت عنوان “بررسی پایداری سازههای بومی نگهداشت آب(آبانبارها) در منطقه لارستان(1382)”، پس از تحلیل پرسشنامههای توزیع شده در میان مردم به این نتیجه رسیدهاست که آبانبارهای این شهر باید به شیوهی سابق خود احیا و مورد استفاده مجدد قرار گیرند اما روند تخریبی و متروک شدن آبانبارها در سالهای اخیر خلاف این نتیجهگیری را ثابت میکند.
در کشورهای اروپایی و آمریکا نمونههایی از مخازن خانگی جهت ذخیره و تامین آب از قرون 19 و اوایل 20 میلادی به جای مانده است. کارکرد این مخازن تقریبا متفاوت از آبانبارهایی است که در کشورهای آسیایی به خصوص ایران وجود دارد. چراکه در ایران آبانبارها یک نمود معماری شاخص هستند که گنبدهای آنها به عنوان نشانههای شهری عمل میکنند، کارکرد آنها نیز شهری بوده و به نوعی در شکلگیری روابط اجتماعی نیز نقش داشتهاند. اما آنچه تحت عنوان مخازن آب در کشورهای غربی دیده میشود، اغلب به صورت چاهها یا حوضهای سرپوشیده در خانههای شخصی میباشند. محققان غربی در رشتههای باستان شناسی و تاریخ به مطالعاتی در مورد این مخازن پرداختهاند، آنها در مطالعات خود به بررسی گونههای مختلف این مخازن از نظر شکلی و ساختاری پرداختهاند. از آن نمونه میتوان به بررسی مخازن آب کارائیب در کنفرانس سالانهی آموزش مسکن(2010)، مقالهی چاپ شده توسط دنتون در مورد شناسایی گونههای مختلف مخازن آبی تکزاس و پایان نامه آنجلا نگوکتین(2011) در زمینهی شناسایی الگوهای تاریخی و سنتی بهرهگیری از آب در کشور سندیگو اشاره نمود. در این کشورها نیز تاکنون مطالعاتی در زمینهی باززندهسازی و احیای این مخازن و استخراج اصول و راهکارهای مرتبط با آنها صورت نگرفته است.
روش تحقیق

در این پژوهش از روش ترکیبی مطالعات کتابخانهای و میدانی بهرهگرفته شدهاست. ابتدا با مشاهده و جمعآوری اطلاعات میدانی به شناخت آبانبارها اقدام نموده، اما از آنجا که آبانبارها در طول تاریخ دستخوش تغییرات بسیار بودهاند( به ویژه در شهر لار، به سبب زلزلههای مکرر)همچنین به این دلیل که تعداد بسیاری از آنها امروزه تخریب گشتهاند، جهت کسب اطلاعات دقیقتر به مطالعه و بررسی کتب تاریخی و سفرنامهها پرداخته شدهاست. در این بین مصاحبه با افراد مسن شهر و آبانبارسازهایی که اکنون در قید حیات هستند به کسب اطلاعات، بسیار کمک نمودهاست.
به طور خلاص میتوان مراحل تحقیق را به شکل زیر بیان نمود:
مصاحبه با افراد مسن و دارای تجربه شهرستان لار و آبانبار سازان در قید حیات؛
بررسیهای میدانی و برداشت وضع موجود آبانبارها شامل ابعاد و اندازه، وضعیت سازهای و همجواریها؛
برداشت مسیرهای ورود آب به آبانبارها و در اصطلاح محلی جوغاب مربوط به هر آبانبار و پیاده کردن آنها روی نقشه؛
دستیابی به مسیرهای کنونی عبور آب و سیلابها در این شهرستان؛
مطالعهی نحوه ذخیره و تامین آب در سایر مناطق با آب و هوای مشابه در گذشته و حال؛
مشورت با متخصصین وکارشناسان ذیربط برای دریافت نظر مشورتی و اطمینان از صحت کار انجام شده واخذ راهنمایی برای اصلاحات احتمالی؛
ارائهی راهکارهای مناسب جهت باززنده سازی و یا طراحی منابع تامین و ذخیره آب با همین رویکرد در این منطقه؛

فصل دوم: تعریف باززندهسازی و ارتباط آن با معماری پایدار

مقدمه

همانگونه که در فصل اول بیان گردید، هدف از این پژوهش دستیابی به اصولی جهت ارائهی طرح باززندهسازی آبانبارهای شهر لار میباشد. در این راستا ابتدا به ارائهی تعریفی جامع از باززندهسازی پرداخته و ضوابط، معیارها، فواید و محدودیتهای آن را بیان میداریم. از دیدگاه کلی باززندهسازی عبارت است از اقدامات صورت گرفته بر روی یک بنای تاریخی که در حال حاضر متروک ماندهاست و روز به روز فرسودهتر میگردد. به عبارت دیگر در باززندهسازی با مرمت بنا و تغییر کاربری آن به یک کاربری جدید، از زوال، فرسودگی و نابودی اثر تاریخی جلوگیری میشود. آنچه در این زمینه از اهمیت بسیار برخوردار است دقت در انتخاب کاربری مناسب و ارتقاء ساختمان با نیازهای جدید در سالهای بعد از باززندهسازی میباشد. از آنجا که باززندهسازی بناهای تاریخی یکی از زیرشاخههای انطباقپذیری برای استفاده مجدد1 میباشد، جهت آشنایی با ضوابط و معیارهای تغییر کاربری و انطباق دادن بناهای تاریخی با کاربریهای جدید، همچنین جهت ارائه پیشنهاداتی مناسب برای تغییر کاربری آبانبارها، ابتدا به تعریف مقوله انطباق پذیری، ماهیت آن و ارتباطش با معماری پایدار میپردازیم.

تعریف انطباق پذیری

انطباقپذیری در حقیقت کارهای عمدهای است که برای استفاده مجدد، سازگار نمودن یا ارتقاع یک ساختمان در جهت مناسب نمودن آن برای فعالیتهای جدید صورت میپذیرد. البته ساختمانهای موجود به طور معمول بعضی شیوههای خاص را برای تغییر در استفاده پیشنهاد میدهند. واژهی انطباق پذیری علاوه بر تعریف فوق، به عملیاتی که برای سازگاری بنا جهت استفادهی افراد ناتوان و مسن صورت میگیرد نیز اطلاق میگردد.
هرچند واژههای بسیار دیگری همچون بهسازی2، نوسازی3، باززنده سازی4 و مرمت5 دارای معانی بسیار نزدیکی با انطباق پذیری ساختمان میباشند، اما هریک از واژههای فوق تنها به جنبههایی خاص اشاره دارند و بسته به تعریفشان تنها بخشی از عملیات حفظ ساختمان را در بر میگیرند. انطباق پذیری یک واژه کلی است که تمام اقدامات انجام شده برای حفظ ساختمان را در بر میگیرد.
برای مقابله با زوال و فرسودگی ساختمان، به عنوان یک فرآیند اجتناب ناپذیر، انطباق پذیری بهترین راه حل میباشد. فرسودگی اتفاقی است که همواره در طول زمان رخ میدهد، اما از طریق حفاظت و انطباق پذیری میتوان تا حدی آن را کنترل نمود. به عبارت دیگر متروک ماندن یک ساختمان موجب تخریب و زوال بیشتر آن میگردد (Douglas، 2002، ص 2).

انطباقپذیری با هدف استفاده مجدد

جهت دستیابی به پایداری محیطی، امروزه به مقوله بازیافت بعنوان طبیعت دوم جوامع مدرن نگریسته میشود. در این فرآیند ما تلاش میکنیم تا زبالهها را کاهش دهیم، مجددا استفاده کنیم و یا بازیافت نماییم. ما به دنبال زندگی جدید در هرچیز از جمله بطریها، جعبهها، لباسها، وسایل نقلیه و ساختمانها میگردیم. انطباق پذیری با هدف استفاده مجدد فرآیندی است که به موجب آن یک شیء غیرقابل استفاده و منسوخ به یک شیء که میتواند برای اهداف متفاوت قابل استفاده باشد، تبدیل میشود. این امر در مورد ساختمانها نیز صادق میباشد. انطباق پذیر نمودن یک ساختمان تاریخی باید به گونهای باشد که حداقل تاثیر را بر اهمیت تاریخی و وضع ظاهری آن داشتهباشد. توسعهدهندگان ابتدا باید درک کنند که چرا ساختمان دارای ارزشهای تاریخی است، و سپس طرح توسعهای را انتخاب کنند که با ساختمان همساز و همخوان است و به آن کاربریهای جدید میدهد. عملیات انطباقپذیری اگر در حفظ ارزشهای تاریخی یک بنا شکست بخورد، به خودی خود شکست خوردهاست. موفقترین پروژههای انطباقپذیری ساختمانهای تاریخی، آنهایی هستند که،

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و ... به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

: سایت منبع  40y.ir