آب نیاز است، در این مورد نیز آب آبانبارها بهترین منبع تامین آب میباشد.
ارائه پیشنهاداتی جهت احیاء آبانبارها و آبگیری مجدد آنها

مردم ساکن در بافت قدیم شهر لار همچنان معتقدند، آب خنک آبانبارها گواراتر و سالمتر از آب لولهکشی این شهر میباشد. چرا که در نظر آنها، آب لوله کشی شهر که از سد سلمان تامین میشود، شور است و نیاز به تصفیه دارد، به همین دلیل امروزه نیز از آبانبارها استفاده مینمایند. هرچند با گذشت زمان و نصب دستگاههای تصفیه خانگی این استفاده کاهش یافتهاست اما افراد سالخورده و ساکنان بافت قدیم، اعتقاد دارند که آب آبانبارها سالم و عاری از هرگونه املاح اضافی است و در اصطلاح محلی آبش سبک میباشد.
همانگونه که پیش از این بیان گردید، با توجه به آزمایشهای شیمیایی صورت گرفته برروی آبانبارها، بدون کلرزنی و گندزدایی منظم، استفاده از آب آنها خطرناک میباشد. تا سال1389 اداره بهداشت یک بار در سال آبانبارهای مورد استفاده را کلر زنی مینمودهاست. هرچند این میزان کلر زنی کافی نبودهاست، اما در سالهای اخیر دیگر این اقدام نیز صورت نمیپذیرد. به نظر اداره بهداشت مرکزی در شیراز، آب لولهکشی شهر سالم بوده و مردم ناچارا باید از آن استفاده نمایند و دیگر نیاز نیست هزینهای برای تصفیهی آبانبارها پرداخت شود. بنابراین در صورت ارائه طرحهایی برای احیای آبانبارها، ابتدا باید به توجیه اقتصادی آنها پرداخته و از این طریق ارگانهای مربوطه را نیز متقاعد نمود.
به این نکته نیز باید توجه شود که آبانبارهای این شهر از طریق سیلابهای فصلی آبگیری میشوند، در این حالت تامین پاکیزگی و بهداشت تمام مسیری که آب از آن عبور میکند، دشوار میباشد. شاید بتوان این فرض را پذیرفت که آبهای سیلابی جاری شده در رودخانهها پس از گذشت مدتی(در اصطلاح محلی پس از عبور آب اول)، آلودگی را با خود از بین میبرند اما تمیز نمودن کانالهای انتقال آب منشعب شده از این رودخانهها که معمولا آبراهههایی با ابعاد 50*50 سانتیمتر هستند بسیار هزینهبر و تقریبا غیر ممکن است. علاوه بر این، بیشتر این آبراههها امروزه به دلیل خیابانکشی تخریب گشتهاند و بازسازی آنها هزینههای بسیار در پی دارد. بنابراین منطقی به نظر میرسد به احیای آبانبارهایی بپردازیم که در همجواری رودخانه اصلی قرار دارند و مستقیما از آن آبگیری میشوند. در سایر آبانبارها، درصورت امکان بهتر است آبگیری از طریق پشت بام خانههای همجوار صورت پذیرد. این شیوه که امروزه در بسیاری از نقاط دنیا استفاده میشود، بسیار آسانتر و ارزانتر از شیوه معمول میباشد. چرا که تامین پاکیزگی فضای پشت بام خانهها به مراتب آسانتر و کم هزینهتر از مسیرهای طولانی رودخانهها و کانالهای آب است.
جهت احیا و آبگیری مجدد آبانبارها به شیوه سابق، نیاز است اقداماتی اساسی صورت پذیرد، در ادامه به طور خلاصه به این اقدامات اشاره میگردد.
تعیین افرادی جهت تولیت آبانبارها توسط اداره اوقاف و امور خیریه، به منظور رسیدگی به وضعیت آنها و انجام اقدامات لازم در زمینه تعمیر، لایروبی و …؛
تعمیر و ترمیم آبانبارهایی که سازه آنها در مخزن یا سقف تخریب گردیده و یا دارای مشکل شکاف، سوراخ و … میباشد؛
ارائه برنامه زمانبندی رسوب زدایی از آب انبار و تخلیه رسوبات مخزن با هماهنگی مسئول هر آبانبار و اهالی مجاور؛
نظارت دقیق بر وضعیت بهداشتی محلهای مجاور آبانبارها توسط شهرداری و جلوگیری از تخلیه مواد زائد و نخالههای بهداشتی و ساختمانی در حوضه آبریز آبانبارها؛
هماهنگی بین مسئول آبانبار و اهالی محل با اداره بهداشت محیط جهت ضد عفونی کردن دورهای آب موجود در آبانبارها و آموزش نحوه کلرسنجی به مسئولین هر آبانبار؛
تشویق مردم به مشارکت، همچنین مشارکت مسئولان دولتی و کارشناسان در حفظ این سازهی بومی؛
فرهنگ سازی عمومی در استفاده از آبانبارها به عنوان شبکه دوم آب شهری(مسرت، 1389، ص 213)؛
ایجاد محلهایی در مدخل آبانبار، جهت استفاده عمومی(ساماندهی اتاقکها و آبسردکنهای نصب شده جهت برداشت آب) و
تجهیز آبانبارها با استفاده از تجارب ساکنان نواحی دیگری که از این بناها بهره میگیرند(خیرخواهآرانی، 1385، ص7).
باززندهسازی آبانبارها و انطباق دادن آنها با کاربریهای جدید

آبانبارها بناهای با اهمیتی بودهاند که امروزه به دلیل تغییر در شیوه و سبک زندگی مردم، دیگر به شکل سابق خود، عملکردی نداشته و اندک اندک در گذر تاریخ به فراموشی سپرده میشوند. هرچند امروزه تعدادی از آبانبارهای شهر لار همچنان مورد استفاده افراد مسن و ساکنان بافت قدیم قرار دارند اما روند رو به کاهش این استفاده و افزایش آبانبارهای مخروبه نشان میدهد که دیگر آبانبارها با کاربری گذشته خود چندان دوامی نخواهند داشت. بنابراین جهت حفظ این بناهای ارزشمند و ماندگار نمودن شیوههای بکارگیری آنها نیاز است با تعریف کاربریهای جدید و متناسب با عملکرد گذشته به باززندهسازی آبانبارها دست یازیم. انطباق دادن فضا و عناصر آبانبارها با این کاربریهای جدید به آنها حیاتی دوباره بخشیده و مانع از ویرانی و فراموشیشان در آینده نزدیک میشود. در ادامه با توجه به ضوابط انطباق پذیری و ویژگی آبانبارهای شهر لار، پیشنهادهایی جهت باززندهسازی این بناها ارائه میگردد. البته قابل ذکر است که تمام آبانبارها قابلیت این تغییر را ندارند(با توجه به محدودیتهای مکانی، ساختاری و ابعادی) و در مواردی تنها میتوان به حفظ آنها به عنوان منابع ذخیره آب اکتفا نمود.
پیشنهاد کاربریهای مناسب جهت باززندهسازی آبانبارها

پس از مطالعات فوق در زمینهی باززندهسازی و انطباق دادن ساختمانها با کاربری جدید، در این قسمت به ارائه پیشنهاداتی جهت تغییر کاربری آبانبارها میپردازیم. این پیشنهادات بر اساس شکل، ساختار، موقعیت و ویژگیهای معماری آبانبارها و با هدف بازگرداندن این بناها به بافت ومحیط شهری، ارائه گردیدهاست.
همانگونه که میدانیم، بهترین راه برای حفظ بناهایی که کاربری گذشته خود را از دست دادهاند، ارائه طرحهایی جهت همخوان سازی آنها با نیازهای جدید جامعه میباشد. آبانبارها نیز از این اصل مستثنی نمیباشند. از آنجا که آبانبارها موقوفی بوده و زمینهای پزآب آنها نیز وقف میباشد، بهتر است کاربریهای پیشنهادی در گروه کاربریهای شهری و عمومی قرار داشتهباشد در غیر اینصورت باید زمین آن از اداره اوقاف خریداری گردد.
از آنجا که آبانبارها با توجه به ماهیت کارکردی خود نقطه عطفی در مراکز محلات قدیمی بودهاند، همواره مردم به آنها به عنوان یک مرکز محله و محلی برای اجتماع و تعاملات اجتماعی نگریستهاند، بنابراین امروزه که دیگر از این بناها استفاده نمیشود، با تبدیل فضای آنها به فضاهای عمومی و جمعی میتوان علاوه بر بازگرداندن حیات به آنها، باردیگر خاطرات مردم نسبت به آبانبارها را زنده نمود. چه بسا در محله پشت اداره پست دیده میشود که با وجود تخریب آبانبار قدیمی در مرکز محله، امروزه با بستن داربست و چادر در مکان سابق آبانبار به برپایی جشنهای نیمه شعبان و توزیع نذری پرداخته میشود. در صورتی که بنای آبانبار حفظ شده بود دیگر نیاز هرساله به نصب داربست و چادر از بین میرفت. به طور کلی میتوان جهت تغییر کاربری آبانبارها پیشنهادات زیر را ارائه نمود: تبدیل آبانبارها به نمایشگاه نقاشی و صنایع دستی، موزه، نمایشگاههای موقت، آمفی تئاتر، کارگاههای آموزشی محله، چایخانه، قهوه خانه، فضاهای ورزشی، کتابخانه، فضای گردهمایی برای افراد محله و برگزاری کلاسهای نجوم(به علت گستردگی فضا و ارتفاع زیاد گنبد آبانبارها، این مکان میتواند جهت آموزش صور فلکی برای دانش آموزان و دانشجویان نجوم قابل استفاده باشد). در ادامه ویژگیهای ساختاری و نیازهای فضایی هریک از این کاربریها معرفی میگردد تا مشخص شود جهت تغییر کاربری چه اقداماتی باید صورت پذیرد. در انتها نیز باتوجه به بافت فرهنگی – اجتماعی شهر لار و همچنین با توجه به موقعیت و وضع موجود آبانبارها تعدادی از این کاربریها که توجیه اقتصادی، اجتماعی و محیطی بیشتری دارند، به عنوان کاربریهای مناسب انتخاب میگردند.
معرفی کاربریهای مناسب برای انطباق دادن آبانبارها

با توجه به آنچه در بخش قبل بیان گردید، کاربریهای عمومی در مقیاس محلی و شهری، گزینههای مناسبی جهت تغییر کاربری آبانبارها میباشند. از بین کاربریهای شهری که در تقسیمبندی سعیدنیا ارائه گردیده، کاربری تجاری و کاربری فرهنگی- تفریحی و ورزشی(اوقات فراغت) به دلیل موقعیت قرارگیری آبانبارها در مراکز محلات و نقاط مهم شهری، همچنین به دلیل تطبیق پذیری بیشتر فضای آنها با نیازهای این کاربریها، از دیدگاه اقتصادی، اجتماعی و محیطی توجیهپذیرتر میباشند. در ادامه به معرفی زیر شاخههای هریک از این کاربریها و سرانه و فضاهای مورد نیاز آنها میپردازیم.
معیارهای تعیین کاربری زمین

معیار مکانی در تعیین کاربری زمین، استانداردی است که با آن، مکان بهینهی یک کاربری در شهر مورد سنجش قرار میگیرد. معیارهای مکانی هرنوع استفاده از زمین، انعکاس وضعیت اجتماعی، اقتصادی و کالبدی شهرها و همچنین مردمی است، که در آینده از آن بهرهمند خواهند شد. به عبارتی دیگر، مشخصات محلی و احتیاجات ساکنان شهر و موسسات و نهادهای مستقر در شهر، اساس تعیین معیارهای مکانی کاربری زمین شهری به شمار میرود(سعیدنیا، 1387، ص20). به طور کلی در مکانیابی عملکردهای شهری باید به سازگاری، توجیه اقتصادی، دسترسی و … توجه نمود.
کاربری فرهنگی، تفریحی و ورزشی(اوقات فراغت):

در جلد یک کتاب سبز شهرداری، کاربری فرهنگی و گذران اوقات فراغت یکی از کاربریهای اصلی شهری در نظر گرفته شدهاست. تفریح، فعالیتی هدفند است و دارای کارکردهای زیر میباشد: 1- استراحت، 2- تفرج، 3- خلاقیت و آموزش و 4- تحکیم مشارکت و روابط اجتماعی. کاربریهای فرعی این زیر گروه عبارتند از: فعالیتهای فرهنگی و نمایشگاهی، انجمنها و مجامع عمومی، مراکز سرگرمی، فعالیت تفریحی، تفرجگاه، پاتوق و اردوگاه جمعی، پارکهای شهری، زمین بازی، فضاهای ورزشی، کتابخانه، نمایشگاه(نگارخانه)، فروش محصولات فرهنگی و … .
کاربریهای اوقات فراغت، بر حسب مقیاس عملکردی در سطح شهر و منطقه آن، مشخصات مکانی متفاوتی دارد و به طور کلی از ضوابط مکانی زیر پیروی میکند:
باید در فاصلهای مناسب از نواحی مسکونی قرار گرفته، دسترسی به آنها آسان باشد.
محل انواع فعالیتهای فرهنگی و تفریحی(که جاذب جمعیت است) باید در مراکز شهری قرار گرفته باشد؛ و یا خود مرکز ویژهای را به وجود آورد که در مرکز برزنهای شهری قرار گیرد.
مراکز تفریحی باید با پارکها و فضاهای باز هماهنگ باشند تا بافت طبیعی یا مصنوعی و متناسب برای کلیه فعالیتهای تفریحی پدید آورند. پراکندگی فضاهای آزاد و فضاهای تفریحی از سرزندگی و جمعیتپذیری آنها میکاهد و بدین گونه

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و ... به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

: سایت منبع  40y.ir