چكيده:

تعزیه نمونه بارز نبوع نمایشی ایرانیان است كه ردپاي آن هنوز هم در استان‌هاي مختلف از شمالي ترين شهرهاي خراسان و آذربايجان تا جنوبي ترين شهرهاي سيستان و اهواز از پهنه کوير تا حاشيه هاي زاگرس و البرز و از درياي خزر تا خليج فارس، در ايام محرم ديده مي‌شود.تعزيه هنري است كه به نوعي درون خود از تمام هنرها وام گرفته است. در تعزيه علاوه بر آئين هاي مذهبي هنرهايي همچون، نمايش، ادبيات، موسيقي و هنرهاي تجسمي را نيز مي‌توان مشاهده كرد.
در اين پژوهش تعزيه به عنوان يكي از اصيل ترين و پرسابقه ترين هنرهاي اسلامي در چهارچوب هنرهاي ارتباطي بررسي و مطالعه شده است و به نقش بازيگري، مکان نمايش، رخت و لباس، حيوانها، اكسسوار، موسيقي و كارگرداني تعزيه پرداخته شده و تأثير اين هنر نمايشي- سنتي در تبلیغات و ارتباطات مدرن تعقيب مي‌شود تا بتواند نقش آفريني خود را در عصر ارتباطات و در جامعه امروز ايران اسلامی بار ديگر فراهم كند.
در اين پژوهش ازروش هاي تركيبي گردآوري اطلاعات از جمله مصاحبه، ‌مشاهده، فرهنگ شفاهي در مصاحبه، تئاتر و فرهنگ تصويري استفاده شده است و مورد تحليل و تفسير قرار گرفته است تا تعزیه به عنوان هنرچندلایه وفرامتنی وآمیخته با انواع هنرها که هر یک به نوعی وام دار ادبيات است، بتواند با گذري به نقش آن در تبلیغ و ارتباطات دینی این مرز و بوم، زمينه حضور آن را در ذهن مخاطب فراهم كند.

کلید واژه ها: تعزیه، تبلیغات دینی، ارتباطات دینی، مردم ایران

فصل اول- كليات
1- 1 – مقدمه
2- 1- بیان مسئله
3- 1- اهداف تحقیق
4-1- ضرورت و اهمیت تحقیق

1- 1 -مقدمه
ارتباطات و اطلاعات ابزاري مهم براي تصميم گيري، تعامل بين انساني، هويت بخشي و هويت ستاندن، جهت دهي به افکار و انديشه ها و ابزاري براي سلطه است و نقش هنرهاي آييني سنتي از جمله هنر ماندگار و اصيلي همانند تعزيه كه هنر ارتباطی اسلامی ایرانی محسوب مي‌شود به دليل عمق مطلب و تأثیرگذاری آن بر مخاطب بيش از پيش مي‌تواند بر فکر و ذهن و روح و حتی جسم بیننده اثرگذار باشد و و در اين ميان خود تعزیه خوان هویداست كه گویی یک وسیله ارتباط جمعی زنده است.
با به وجود آمدن زندگي شهري در قرن بيستم و پيدايش هنرهاي تصويري و رسانه هاي ديداري مانند سينما و تلويزيون سليقه مردم اين سرزمين تغيير كرده و هنرهاي سنتي از جمله تعزيه وادار به عقب نشيني شده و براي بقاي خود شكل و محتواي هنري خود را در رسانه، سينما و تئاتر مدرن يافتند تا تعزيه نيز در عصر جديد راه خود را در هنر تئاتر و سينما جست و جو كند.
تعزيه و تعزيه خواني نمايش آييني مذهبي ايرانيان است. اين هنر نه از عربستان و عراق كه خاستگاه دين مبين اسلام است به ايران آمده، نه از فرنگستان، ايران تنها كشور اسلامي است كه نمايش تعزيه را به مقياس جهاني آفريد.
ايرانيان شيعه در ساختن تعزيه و به نمايش درآوردن واقعه هاي كربلا و حديث مصايب سيدالشهدا به سنت نمايش‌هاي آئيني ايرانيان قديم و شيوه اجراي مناسك و آئين هاي آنان و پاره اي از عناصر اسطوره اي و حماسي سازنده نمايش‌هاي آئيني نظر داشته اند.
تعزیه از نظر لغت به معنی اظهار همدردی، سوگواری و تسلیت است (شهيدي،1380:ص 62). ولی به عنوان شکلی از نمایش ریشه در اجتماعات و مراسم یاد کرد شهادت امام حسین (ع) در ایام محرم دارد و در طول تکامل خود بازنمایی محاصره و کشتار صحرای کربلا محور اصلی آن بوده و هیچ گاه ماهیت مذهبی اش را از دست نداده است.
مضمون تعزيه رويارويي دو نيروي خيروشر، اهورايي و اهريمني است كه در ظاهر نيروي شر پيروز مي گردد، ولي پيروزي واقعي و باطني از آن نيروهاي اهورايي و خير مي باشد.
نمايش مصايب در تعزيه خواني چنان شور و غوغايي در درون مومنان پديد مي‌آورد كه رشته هاي پيوندشان را با زندگي دنيوي مي گسلد و آنان را به فضاي قدسي پر رمز و رازي كه تجلي‌گاه روح مقدسان و نياكان است مي برد.
تعزيه خواني درراستاي مسجد و منبر و دور از قلم و عمل و نفوذ دستگاه رسمي مذهبي ايران در ميان توده مردم شكل گرفت.
تعزيه خواني بر مردم جامعه هاي سنتي – مذهبي گذشته و گروههاي مذهبي سنت گرايي امروزي بيش از هر شكل ديگر مناسك و شعاير مذهبي توانسته تاثير بگذارد. تعزيه خوانان با به نمايش در آوردن وقايع كربلا در احساسات مذهبي و روان جمعي عامه مردم را در برابر رخدادهاي حزن آور كربلا بر مي انگيزانند و از اين طريق فلسفه حق جويي و از خود گذشتگي شهيدان حماسه آفرين تاريخ تشيع را همچون نمونه برتر در ذهن و خاطر آنان زنده نگه مي دارند.
تعزيه(شبيه‌خوانى) نمايشى آيينى است، نمايشى منظوم و موسيقايى كه از دل عزادارى‌هاى شيعيان ايرانى بر پيشواى سوم خود برآمده و اعتقادها و چگونگى نگرش ساكنان سرزمين بزرگ ايران را باز مى‌تاباند. در اين نمايش مي توان پيوند اعتقادها، اساطير و آيين‌هاى باستانى ايران زمين را با اعتقادات اسلامى به روشنى مى‌توان مشاهده كرد و چهره پهلوانان اساطيرى را در قهرمانان و شخصيت‌هاى تاريخ صدر اسلام، كه مجالس تعزيه حول محور ايشان شكل مى‌گيرد، بازشناخت. اين نمايش همچون تمامى نمايش‌هاى آيينى و هنرهاى مقدس نمايشى، نمادين است. نمايشى كه درگيرى ابدى خير و شر و اهورا و اهريمن را در هيئت اوليا و اشقيا به تصوير مى‌كشد. نمايشى كه عوام آن را ساختند و خواص ـ گاه به‌ناچار ـ به حمايت و بركشيدنش برخاستند.

2- 1- بیان مسئله
هنر ارتباطی آئینی تعزیه نمایش مذهبی مردم ایران زمین چندی است که دراثربرخورد بازندگی شهرنشینی ومدرنیزاسیون به عقب نشینی وادار شده اما تاثیر خود را در تئاتر وسینمای مدرن ایران داشته است به طوری که کارگردانان تاثیرگذار سینمای کشور چه در زمینه تئاتر وسینما الگوپذیری خودرا از آن در آثار خود نشان داده اند. مسلما نگاه به آیین ها و سنتهای گذشته و تاثیر آن بر رسانه ها می تواند عمل نابی به شمار اید.
با توجه به اینکه نمایش تعزیه به عنوان نمایش آئین شیعیان که در فضایفرهنگي – ارتباطي جامعه ایران بسیار پر رونق بوده امروز به تحول خود نزدیک شده است، باید به ویژگی ها وشاخص های آن از جمله زیبایی شناسی و تکنیک های اجرایی، شکل موسیقی، نقش تماشاگر و بازیگر در اجرا پرداخت تا قدمی در شناخت این آیین ارتباطی و احیای پر صلابت آن برداشته شود.همچنین در این تحقیق علاوه بر شناخت تعزیه بر دریافت آن درسینما و تئاتر اشاره می کنیم و قابلیت های اجرایی وظرفیت های نکنیکی آن را در هنرهای ارتباطی معاصرمورد ارزیابیقرار خواهيم داد. از این رو با بررسی و تحليل عوامل مرتبط با تعزيه، این سنت مورد کا رعلمی قرار می گیرد، باشد که در جهت معرفی آن بتوان قدم های موثری برداشت.
جابر عناصري درپژوهش های خود توانسته است نسخه های این سنت آیینی را جمع آوری کرده و در کتاب نمایش ونیایش در ایران به این مراسم پرداخته است،اما در مورد نقش تعزیه در هنرهای ارتباطی و همچنین مقوله زیباشناسی این مراسم آئین کار پژوهشی مبسوطی دیده نمی شود که پژوهشگر با اتکا به داده های اطلاعاتی تصویری این جستجوی علمی را در جهت کاربرد این آیین ادامه می دهد.(عناصري،1366)

3- 1- اهداف تحقیق
الف. اهداف علمی: شناختن نمایش مذهبی تعزیه از منظر ارتباطی وتبلیغی
ب. اهداف کاربردی: شناسایی منطق زیباشناسی . تکنیک های اجرایی تعزیه براي بهره گیری در ارتباطات فرهنگی و ارتباطی معاصر

4-1- ضرورت و اهمیت تحقیق
از ضرورت های خاص انجام اين تحقیق عبارتند از: ثبت و حفظ آئین های کهن سرزمین مان و بازشناخت آن برای اجرایی شدن آن در هدایت ارتباطات و تبلیغات فرهنگی فردای کشور،به منظور جلوگيري از ورود هنرهای ارتباطی بيگانه كه سبب بي رونقي فضاي فرهنگي كشور مي شود.
همچنين با اشاره به تاثیر پیشرفت تکنولوژی و کم شدن استقبال مردم ازتعزیه بايد گفت: هجوم رسانه های تکنولوژیک، وجود زندگی شهرنشینی و دورانی که تعزیه در ایران محدود و ممنوع شده است، همچنین تغییر سلیقه های انسانها در شهرهای بزرگ دلیل بر کم شدن استقبال از تعزیه است که در این خصوص باید با ايجاد شرايط مدرنتر بستري فراهم شود تا فلسفه و تکنیک و شکل ساختار و اجرایی تعزیه خودش را در غالب سینما، تلویزیون و تئاتر مدرن پیدا کند. بديهي است كه براي ايجاد فضايي آماده جهت شكوفايي اين پديده فرهنگي يكي از مهمترين اقدامات مي تواند انجام تحقيق و پژوهش در اين عرصه و شناسايي جامع اين هنر و مخاطبان آن باشد. علاوه بر اين موارد به لحاظ سنت و آیین نبايد تعزیه را رها كرد چرا که به هر حال یک جلوه از فرهنگ این دیار است و در آثار سفرنامه‌های اروپاییان مطرح شده ‌و نظیر بخشی از آثار باستانی ما است. زاویه دیگر مورد تایید، نگاه هنری و ادبی است که نمی‌توان از تعزیه گذشت و ما هزاران متن تعزیه داریم. و در نهايت به لحاظ مذهبی است که باید تمام توان فرهنگي جامعه را بسيج نمود تا تعزیه بازسازی شود.
پژوهش «تعزيه و نقش آن در تبلیغ و ارتباطات دینی مردم ایران» در 5 فصل طبقه بندي شده است كه درون مايه اصلي كار همراه با پژوهش ها، يافته ها و تفاسير در فصل 4 پيگيري و تشريح مي گردد.
در روند پيگيري پژوهش و در فصل اول به كليات پرداخته مي شود. در این فصل ضمن تعریفی از هنر تعزیه و تعزیه خوانی به بیان مسئله، اهداف و اهمیت تحقیق پرداخته شده و سعی بر این بوده است تا پيوندي با تبلیغات و ارتباطات دینی مردم ایران در عصر حاضر برقرار شود. در فصل دوم به پيشينه تحقيقاتي تعزيه پرداخته مي شود و با استفاده از كتاب شناسي تعزيه، منابع موجود از هنر تعزيه از دوره صفويه تا عصر حاضر پيگيري می شود. در فصل سوم روش تحقيق به همراه انواع داده‌ها و چگونگي روش گردآوري و تحليل اطلاعات بررسي شده است. فصل چهارم كه شاكله اصلي پژوهش را تشكيل مي‌دهد در 13 بخش طبقه بندي شده است. در این فصل به عناصر موجود در تعزيه شامل بازيگري از لحاظ نقش و اجرا، مكان نمايش تعزيه، لباس ها، اكسسوار به صورت مفصل پرداخته مي شود. همچنین با ذکر چکیده مباحث مطرح شده در گروه کانونی، استفاده از نظرات کارشناسان و علما، و تمرکز بر روی آثار كارگردانان سينما و تئاتر كشور وتجزیه و تحلیل ارتباطات و تبلیغات دینی عصر حاضر و نوع پیوند آن با تعزیه، نقش این پدیده در عرصه تبلیغات و ارتباطات اسلامی بررسی مي‌شود. فصل پنجم نيز به خلاصه پژوهش، نتايج و پيشنهادات اختصاص يافته است.

فصل دوم- مبانی نظری وپیشینه تحقیق
1-2- مقدمه
2-2 -تاریخچه تعزیه و ارتباطات فرهنگی آن در جامعه ایران
3-2- پیشینه تحقیق
4-2- مباني نظري تحقيق
5-2 –سوالات تحقیق

1-2-مقدمه
در این فصل ابتدا به بررسی مباحث و نظریه های مورد استفاده تحقیق (مختصری از معرفی و تاریخچه تعزیه وارتباطات فرهنگی موثر از این هنر) و سپس به پیشینه تحقیق( معرفی مختصرتحقیقات مشابهی که سابقا در این زمینه صورت

نکته مهم : در این سایت فقط تکه هایی از این پایان نامه به صورت رندم درج شده که ممکن است موقع انتقال از فایل ورد به داخل سایت عکس ها درج نشوند یا فرمول ها و نمودارها و جداول و ... به هم ریخته درج شوند ولی در سایت منبع شما می توانید فایل کامل را با فرمت ورد و منابع و پیوست ها دنلود نمایید

: سایت منبع  40y.ir