دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل
موضوع :
دادرسی غیابی در امور کیفری
استاد مربوطه :
جناب آقای ایوب بالایی
تهیه و تنظیم:
سپیده صمیمی
کارتحقیقی (1)
زمستان92

TOC \o "1-1" \h \z \u
چکیده PAGEREF _Toc381449326 \h 4فصل اول دادرسی غیابی درامور کیفری PAGEREF _Toc381449327 \h 51-1- حكم حضوري و غيابي PAGEREF _Toc381449328 \h 61-2-مراحل دادسرا PAGEREF _Toc381449329 \h 141-3- مرحله دادگاه: PAGEREF _Toc381449330 \h 15فصل دوم اعتراض به حكم غيابي PAGEREF _Toc381449331 \h 182-1-آراء قابل واخواهی PAGEREF _Toc381449332 \h 192-2-- احکام غیابی صادره از دادگاه‌های نخستین PAGEREF _Toc381449333 \h 192-3- احکام غیابی صادره از دادگاه تجدیدنظر PAGEREF _Toc381449334 \h 202-4-اصحاب دعوای واخواهی PAGEREF _Toc381449335 \h 212-5-مهلت دعوای واخواهی PAGEREF _Toc381449336 \h 222-6-مهلت واخواهی در صورت ابلاغ واقعی PAGEREF _Toc381449337 \h 232-7- مهلت واخواهی در صورت ابلاغ قانونی PAGEREF _Toc381449338 \h 232-8-مهلت واخواهی در صورت وجود عذر موجه PAGEREF _Toc381449339 \h 242-9-آثار واخواهی PAGEREF _Toc381449340 \h 25فصل سوم واخواهی برای محاکمه ی غیابی PAGEREF _Toc381449341 \h 283-1-واخواهی و شرایط آن PAGEREF _Toc381449342 \h 293-2-مقایسه احکام غیابی کیفری ومدنی‏ و واخواهی آنان: PAGEREF _Toc381449343 \h 38نتیجه گیری PAGEREF _Toc381449344 \h 41منابع : PAGEREF _Toc381449345 \h 44
چکیده
در دادسرا حضور متهم برای تفهیم اتهام و دفاع از خودش ضروری است اما عدم حضور او مانع از تعقیب و انجام تحقیقات نیست و بازپرس یا دادیار موظفند با رعایت اصل بی‌طرفی دلایل له یا علیه او را جمع‌آوری و نسبت به او تصمیم نهایی بگیرندکه آرای غیابی نامیده میشود که در این مقاله به آن و نحوه اعتراض به آرای عیابی می پردازیم .

فصل اول دادرسی غیابی درامور کیفری

1-1- حكم حضوري و غيابيدر قضاوت اصل شنيدن اظهارات طرفين و سپس صدور حكم مي باشد . حضور طرفين در جلسه دادگاه و استماع اظهارات شفاهي آنان و حتي بحث و مناظره اصحاب دعوا ، به قاضي براي كشف حقيقت و رسيدن به واقع كمك شاياني مىكند . از اين رو ، تا آنجا كه مقدور باشد  بايد بر اصل مذكور پافشاري شود . اما در بسياري از موارد اطلاق اين اصل موجب تعطيل شدن خود قضاوت مي شود. يعني اگر ما معتقد باشيم كه بايد به دقت اظهارات و صحبتهاي طرفين را بشنويم و سپس راي صادر كنيم ؛ نتيجه آن اين مي شود كه اگر خوانده نخواست به دادگاه بيايد ، قاضي دادگاه نتواند حتي با شنيدن اظهارات خواهان حكم صادر كند . بنابراين اصل شنيدن اظهارات طرفين اصلي مطلق نيست[1] ، و جاهايي كه قانونگذار و شرع مقدس تجويز كرده است ، مشروط بر اينكه خوانده براي رسيدگي دعوت شده باشد ، دادگاه بايد بتواند فصل خصومت كند .
 به موضوع حكم حضوري و غيابي اختصاص يافته است . به موجب ماده 303 اين قانون ، حكم دادگاه حضوري است مگر اين كه خوانده يا وكيل يا قائم مقام يا نماينده قانوني وي در هيچ يك از جلسات دادگاه حاضر نشده و به طور كتبي نيز دفاع ننموده باشد و يا اخطاريه ابلاغ واقعي نشده باشد .
 
همانطور كه ملاحظه مىشود ، در ماده 303  از كلمه حكم استفاده شده است . زيرا فقط حكم دادگاه ميتواند غيابي باشد و هيچ قراري وصف غيابي پيدا نميكند . بنابر اين قرار دادگاه هميشه حضوري است . علت اين امر به خاطر آن است كه غيابي بودن حكم هميشه بستگي به وضعيت خوانده دارد و نسبت به خواهان هميشه حضوري است ، در حالي كه قرارها معمولاً عليه خواهان صادر ميشوند . لذا وضعيت خوانده در نوع آن تاثيري ندارد .
 الف - ملاكهاي غيابي بودن حكم  : به موجب ماده 303 ق . آ . د . م . ، در صورت جمع بودن سه شرط ، حكم دادگاه غيابي خواهد بود:
 
اولاً ؛ خوانده در هيچ يك از جلسات دادگاه حاضر نشده باشد .
 
ثانياً ؛ خوانده به هيچ وجه دفاع كتبي نكرده باشد .
 
ثالثاً ، اخطاريه دادگاه به خوانده بطور واقعي ابلاغ نشده باشد .
بنابراين ، در صورت حضور خوانده در يكي از جلسات دادگاه يا ارسال حتي يك لايحه يا در صورت واقعي بودن ابلاغ ، حتي اگر خوانده در هيچ يك از جلسات دادگاه حاضر نشده باشد و لايحه هم نفرستاده باشد ، موجب حضوري بودن حكم خواهد شد . با توجه به اين شرايط ،  قاضي پرونده در زمان صدور راي بايد توجه كند در صورت جمع بودن هر سه شرط حكم غيابي صادر كند . در صورت وقوع اشتباه از سوي قاضي دادگاه ، خواهان بايد اين نكته را به دادگاه يادآوري كند تا با اعتراض خوانده به عنوان واخواهي موجب اطاله دادرسي فراهم نشود و در زمان اجراي حكم با مشكل مواجه نگردد .
در يك مورد ، ابلاغ واقعي اخطاريه مانع اعتراض به رأي نخواهد بود ، بلكه عدم حضور خوانده در هيچ يك از مراحل دادرسي و عدم ارسال لايحه دفاعيه يا اعتراضيه ، سبب ميشود كه محكوم عليه حق داشته باشد نسبت به رأي صادره در همان دادگاه  اعتراض نمايد . اين مورد در ماده 364 ق . آ . د . پيش بيني شده و مربوط به دادگاه تجديد نظر است . به موجب اين ماده ،  در مواردي كه راي دادگاه تجديد نظر مبني بر محكوميت خوانده باشد و خوانده يا وكيل او در هيچيك از مراحل دادرسي حاضر نبوده و لايحه دفاعيه و يا اعتراضيه اي هم نداده باشند راي دادگاه تجديد نظر ظرف مدت بيست روز پس از ابلاغ واقعي به محكوم عليه يا وكيل او قابل اعتراض و رسيدگي در همان دادگاه تجديد نظر مي باشد ، راي صادره قطعي است .
  نكته: مطابق ماده 303 ق . آ. د . م . ، يكي از شرايط غيابي بودن حكم آن است كه خوانده بطور كتبي دفاع نكرده باشد . حال سوال اين است كه آيا دادن لوايحي مثل اعلام نشاني ، اعلام بيماري و ارائه تصديق پزشك ، معرفي وكيل ، دخالت وكيل جهت مطالعه پرونده و اقداماتي از اين قبيل به معناي دفاع كتبي و موجب حضوري تلقي شدن حكم هست يا خير ؟ در پاسخ به اين سوال ميگوييم اگر چه اقدامات مزبور دفاع تلقي نميشود ، ولي با توجه به اينكه اين اقدامات دليل بر اطلاع واقعي مخاطب از جريان  دعوي است و علت حضوري بودن حكم در صورت وجود ابلاغ واقعي آن است كه قانونگذار تنها ابلاغ واقعي را ملاك مطمئني براي اطلاع مخاطب از دادرسي تلقي نموده است و با توجه به اينكه مطابق  ماده 303 قانون آئين دادرسي مدني اصل بر حضوري بودن احكام است و در موارد شك بايد به اصل رجوع كنيم لذا با تفسير منطقي از ماده 303 قانون آئين دادرسي مدني در موارد مذكور حكم  حضوري تلقي خواهد شد ، مشروط بر اينكه اقدامات فوق در فرصت قانوني براي دفاع صورت گرفته باشد .
 
حكم غيابي در مورد شخص حقوقي : گفتيم كه يكي از شرايط غيابي بودن حكم ، به نحوه ابلاغ به خوانده بستگي دارد .  در بحث ابلاغ به اشخاص حقوقي به اين نتيجه رسيديم كه ابلاغ به دستگاههاي دولتي كه مطابق ماده 75 صورت گرفته باشد ، هميشه واقعي است و اصلاً ابلاغ قانوني به اينگونه اشخاص حقوقي اجازه داده نشده است . بنابراين با فقد يكي از شرايط غيابي بودن حكم و عدم امكان رسيدگي به پرونده بدون ابلاغ واقعي ، احكام صادره عليه اشخاص حقوقي عمومي ( موضوع ماده 75 ق . آ . د . م .) هميشه حضوري است ، ولو اينكه از طرف شخص حقوقي لايحه اي به دادگاه فرستاده نشده باشد و نماينده آن هم در هيچ يك از جلسات رسيدگي دادگاه حضور پيدا  نكرده باشد . اما در مورد اشخاص حقوقي خصوصي ( موضوع ماده 76 ق . آ . د . م .) ، چون ابلاغ قانوني هم ممكن است ؛ لذا غيابي بودن حكم به وجود شرايط سه گانه اي كه گفته شد بستگي دارد .
 
ب - واخواهي از حكم غيابي : بعد از صدور حكم غيابي ، محكوم عليه غايب ، حق دارد به حكم اعتراض نمايد . اين حق كه در ماده 305 قانون آئين دادرسي مدني مورد تصريح قرار گرفته است ، واخواهي ناميده مىشود . واخواهي غير از تجديدنظر خواهي است . اعتراض به حكم غيابي ( واخواهي ) در همان دادگاه صادر كننده رأي رسيدگي مىشود . واخواهي نسبت به حكم غيابي  با تقديم دادخواست به عمل مىآيد . مهلت واخواهي از احكام غيابي براي كساني كه مقيم كشورند بيست روز و براي كساني كه خارج از كشور اقامت دارند دو ماه از تاريخ ابلاغ واقعي است . مهلت تجديدنظر خواهي نيز بعد از انقضاء مهلت واخواهي شروع مىشود . بنابراين محكوم عليه مقيم ايران تا 20 روز از تاريخ ابلاغ حق واخواهي و تا 20 روز ديگر پس از انقضاء مهلت واخواهي ، ( نسبت به آراي قابل تجديدنظر ) حق تجديدنظر خواهي  دارد . اجراي حكم غيابي پس انقضاء مهلت واخواهي و تجديد نظر خواهي بر مبناي تاريخ ابلاغ قانوني بلا اشكال است . ولي محكوم عليه غايب از تاريخ اطلاع واقعي ظرف مهلت هاي مقرر ، حق واخواهي دارد . در اينجا دو مسئله بايد مورد توجه قرار گيرد :اول اينكه مبداء مهلت واخواهي ، از تاريخ ابلاغ واقعي به محكوم عليه است نه ابلاغ قانوني ؛ هر چند با انقضاء مهلت از تاريخ ابلاغ قانوني ، حكم قابليت اجرايي پيدا مىكند . بنابراين اگر محكوم عليه غايب بعد از مهلت 20 روز اول از تاريخ ابلاغ قانوني يا حتي بعد از مهلت تجديدنظر خواهي به حكم دسترسي پيدا كرد ، از تاريخ اطلاع واقعي همچنان حق واخواهي دارد و چنانچه در مهلت تجديدنظر خواهي به حكم اعتراض نمايد ، نبايد حق واخواهي او را ناديده گرفته شود ،

Related posts:


پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Related Posts

پژوهش-پایان نامه

— پایان نامه239)

دانشکده ی اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی پایان‌نامه کارشناسی ارشد در رشته‌‌ی جامعه شناسی بررسي رابطه شکاف دیجیتالی و توانمندی زنان - مطالعه موردي زنان شهر شیراز توسط مریم کریمی استاد راهنما: دکتر خواجه نوری Read more…

پژوهش-پایان نامه

— پایان نامه240)

2181225-819150دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه جامعه شناسی پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته جامعه شناسی عنوان : بررسی سرمایه اجتماعی درون - برون گروهی در فضای مجازی Read more…

پژوهش-پایان نامه

— پایان نامه241)

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گیلان دانشکده پرستاری و مامایی شهید بهشتی رشت مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت پایان نامه جهت دریافت مدرک کارشناسی ارشد آموزش پرستاری (گرایش داخلی-جراحی) عنوان: بررسی Read more…

background