بخش سوم:طراحی آموزش مجازی...........................................................................................................61
ویژگی های اصلی درسیستم آموزش مجازی..............................................................................................61
انگیزه یادگیرنده.................................................................................................................................62
رابط یادگیرنده .................................................................................................................................63
ساختار محتوی و ترتیب آن..................................................................................................................63
پیمایش.............................................................................................................................................64
تعامل آموزشی....................................................................................................................................65
اجزای یک سیستم آموزش مجازی..........................................................................................................66
بخش چهارم:دانشگاه مجازی..................................................................................................................70
تعریف دانشگاه مجازی.........................................................................................................................70
اجزای دانشگاه مجازی...........................................................................................................................71
اهم ویژگی های دانشگاه مجازی.............................................................................................................72
مزیت های دانشگاه مجازی.....................................................................................................................72
نقاط ضعف دانشگاه مجازی........................................................................................................................73
قلمرو فعالیت های دانشگاه مجازی................................................................................................................74
اهداف آموزش مجازی در دانشگاه ها...........................................................................................................75 مهمبانی نظری و پیشینه صفحه
سیر تحول و توسعه آموزش مجازی در دانشگاه های ایران...............................................................................75
پیشیته تحقیق
تحقیقات داخلی......................................................................................................................................76
تحقیقات خارجی.....................................................................................................................................82
فصل سوم:روش شناسی تحقیق..................................................................................................................86
مقدمه........................................................................................................................................................87
روش تحقیق...............................................................................................................................................87
جامعه آماری..............................................................................................................................................88
نمونه تحقیق و شیوه نمونه گیری....................................................................................................................88
ابزار تحقیق.................................................................................................................................................90
شیوه تجزیه و تحلیل داده ها..........................................................................................................................90
شیوه گردآوری اطلاعات.............................................................................................................................90
فصل چهارم:تحلیل یافته های تحقیق..........................................................................................................91
مقدمه........................................................................................................................................................92
بخش توصیفی............................................................................................................................................93
شاخص های آمار توصیفی مربوط به گروه اساتید............................................................................................94
شاخص های آمار توصیفی مربوط به گروه دانشجویان.....................................................................................100
بخش استنباطی.............................................................................................................................................103
فصل پنجم:بحث و نتیجه گیری...................................................................................................................120
مقدمه.........................................................................................................................................................121
خلاصه یافته های تحقیق و بحث در مورد آن ها...............................................................................................122
خلاصه یافته های حاصل از محور اول سوال اول تحقیق و بحث در مورد آن........................................................122
خلاصه یافته های حاصل ازمحور دوم سوال اول تحقیق و بحث در مورد آن ........................................................124
خلاصه یافته های حاصل از سوال دوم تحقیق و بحث در مورد آن......................................................................126
خلاصه یافته های حاصل از سوال سوم تحقیق و بحث در مورد آن......................................................................128
خلاصه یافته های حاصل از سوال چهارم تحقیق و بحث در مورد آن...................................................................130
خلاصه یافته های حاصل از سوال پنجم تحقیق و بحث در مورد آن.....................................................................132
نتیجه گیری کلی..........................................................................................................................................134
محدودیت های تحقیق..................................................................................................................................146
پیشنهادات
پیشنهادات کاربردی.................................................................................................................................137
پیشنهادات برای پژوهش های آتی...............................................................................................................138
منابع
منابع فارسی..............................................................................................................................................140
منابع لاتین................................................................................................................................................146
پیوست ها..................................................................................................................................................151
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 3-1:تعداد اعضای جامعه آماری و نمونه در گروه اساتید ............................................................................... 93
جدول 3-2:تعداد اعضای جامعه آماری و نمونه در گروه دانشجویان ........................................................................ 93
جدول 4-1:تعداد دانشجویان به تفکیک گروه آموزشی ........................................................................................... 97
جدول 4-2:تعداد اساتید به تفکیک گروه آموزشی ................................................................................................. 97
جدول 4-3:شاخص های آماری مربوط به سمت....................................................................................................... 98
جدول 4-4:شاخص های آماری مربوط به میزان تحصیلات ...................................................................................... 98
جدول 4-5:شاخص های آماری مربوط به جنسیت ................................................................................................... 99
جدول 4-6:شاخص های آماری مربوط به سابقه تدریس ......................................................................................... 99
جدول 4-7:شاخص های آماری مربوط به سوال اول .............................................................................................. 100
جدول 4-8:شاخص های آماری مربوط به سوال دوم ............................................................................................. 100
جدول 4-9:شاخص های آماری مربوط به سوال سوم ............................................................................................. 101
جدول 4-10:شاخص های آماری مربوط به سوال چهارم ....................................................................................... 101
جدول 4-11:شاخص های آماری مربوط به سوال پنجم ........................................................................................ 102
جدول 4-12:شاخص های آماری مربوط به سوال ششم ........................................................................................ 102
جدول 4-13:شاخص های آماری مربوط به سوال هفتم ........................................................................................ 103
جدول 4-14:شاخص های آماری مربوط به سوال هشتم ....................................................................................... 103
جدول 4-15:شاخص های آماری مربوط به سوال نهم ......................................................................................... 104
جدول 4-16:شاخص های آماری مربوط به وضعیت شغلی ................................................................................... 104
جدول 4-17:شاخص های آماری مربوط به وضعیت تاهل ................................................................................... 105
جدول 4-18:شاخص های آماری مربوط به وضعیت دوره تحصیلی .................................................................... 105
جدول 4-19:شاخص های آماری مربوط به سوال اول ....................................................................................... 106
جدول 4-20:شاخص های آماری مربوط به سوال دوم ...................................................................................... 106
جدول 4-21:شاخص های آماری مربوط به سوال سوم ...................................................................................... 107
جدول 4-22:شاخص های آماری مربوط به سوال 4پرسشنامه اساتید ..................................................................... 108
جدول 4-23:شاخص های آماری مربوط به سوال 5 پرسشنامه اساتید ................................................................... 109
جدول 4-24:شاخص های آماری مربوط به سوال 13 پرسشنامه اساتید............................................................... 109
جدول 4-25:شاخص های آماری مربوط به سوال 19.2پرسشنامه اساتید.............................................................. 110
جدول 4-26:شاخص های آماری مربوط به سوال 19.7 پرسشنامه اساتید............................................................ 110
جدول 4-27:شاخص های آماری مربوط به سوال 7 پرسشنامه دانشجویان............................................................ 111
جدول 4-28:شاخص های آماری مربوط به سوال 11 پرسشنامه دانشجویان.......................................................... 111
جدول 4-29:شاخص های آماری مربوط به سوال 14 پرسشنامه دانشجویان.......................................................... 112
جدول4-30:محاسبه خی دوی محور دوم سوال اول تحقیق(پرسشنامه اساتید) ..................................................... 113
جدول4-31:محاسبه خی دوی محور دوم سوال اول تحقیق(پرسشنامه دانشجویان) .............................................. 114
جدول 4-32: شاخص های آماری مربوط به سوال 1 پرسشنامه دانشجویان........................................................... 115
جدول 4-33: شاخص های آماری مربوط به سوال 2 پرسشنامه دانشجویان............................................................ 116
جدول 4-34: شاخص های آماری مربوط به سوال 3 پرسشنامه دانشجویان........................................................... 116
جدول4-35:محاسبه خی دوی سوال دوم تحقیق................................................................................................. 117
جدول4-36:محاسبه خی دوی سوال سوم تحقیق................................................................................................ 118
جدول 4-37: شاخص های آماری مربوط به سوال 1 پرسشنامه........................................................................... 119
جدول 4-38: شاخص های آماری مربوط به سوال2 پرسشنامه............................................................................ 119
جدول 4-39: شاخص های آماری مربوط به سوال 3 پرسشنامه.......................................................................... 120
جدول4-40:محاسبه خی دوی سوال چهارم تحقیق............................................................................................ 120
جدول 4-41: شاخص های آماری مربوط به سوال 4 پرسشنامه......................................................................... 122
جدول4-41:محاسبه خی دوی سوال پنجم تحقیق............................................................................................ 123

فصل اول
کلیات طرح تحقیق
مقدمه :
جامعه را انسان ها می سازند وانسان ها را آموزش و پرورش. بی شک ارزشیابی موقعیت حال و آینده هر جامعه خود به خود با سیستم آموزش و پرورش آن ، مرتبط می شود. شناخت اهمیت حیاتی آموزش و پرورش در تحقق یافتن آرمان های ملی ، موجب شده است که همه کشورها آن را در ردیف های اول اولویت برنامه های ملی قرار دهند.(فیوضات،1382)
در واقع تعلیم و تربیت همراه با آفرینش انسان می باشد ،ولی در گذرزمان بطور مستمر، شکل وروش ارائه آن در حال تغییر بوده است. در دوره گذر از عصر صنعتی به عصر اطلاعات و ارتباطات، تعلیم وتربیت نسبت به دوران های گذشته ،هم از لحاظ کمیت وهم کیفیت و سرعت ارائه، بطور چشمگیری دچار تحول شده است. از جمله عواملی که منجر به این تحول شده است، فناوری اطلاعات ، پدیده انفجار اطلاعات ، رواج نشر الکترونیکی واهمیت یافتن ارتباطات دوجانبه و چند جانبه می باشد.از آنجا که فناوری با سرعت پیش می رود و زندگی ما را تغییر می دهد، باید چاره ای بیندیشیم تا بتوانیم خود را با آن وفق دهیم و آنرا در کنترل خود نگهداریم.دنیا به سرعت در حال تغییر است و روش های سنتی آموزش با اطلاعاتی بیش از توان مقابله خود روبروست.(امیر تیموری و رحمانی ،1386)
رسالت سازمان ها به خصوص در این عصر،همگام سازی خود با سرعت تغییر و تحول در این دوره می باشد.آموزش و پرورش آینده مبتنی بر دانایی و قوه تفکر و قدرت خلاقیت است.نوآوری ها،آموزش انفرادی،استفاده از دانش و فناوری پیشرفته ،آموزش از راه دور،استفاده از کامپیوتر و اینترنت و...از جمله ویژگی های آموزش و پرورش در قرن 21 خواهد بود.(عطاران،1383)
قرن بیست و یکم قرن دانایی و قرن تغییر از جامعه صنعتی به جامعه اطلاعاتی است. در این قرن ما شاهد دنیایی خواهیم بود که راهبری آن را فناوری اطلاعات بر عهده خواهد داشت .این امر چالش های مهمی را برای کشورهای در حال توسعه ایجاد خواهد کرد که از لحاظ فناوری اطلاعات با دنیای توسعه یافته فاصله دارند.
از طرفی کشورهایی مثل ایران که در جهت نیل به خودکفایی همه جانبه تلاش می کنند، نه تنها به کسب فناوری اطلاعات نیاز دارند بلکه باید از مرحله مصرف تکنولوژی به تولیدکنندگی برسند. شرط تحقق این سیاست راهبردی، تامین و تربیت نیروی انسانی مجرب ومتخصص است و این وظیفه سنگین در مرحله اول بر عهده نظام های آموزشی ، به ویژه آموزش و پرورش است .
به علاوه نهادهای آموزشی از جمله دانشگاه ها از بزرگ ترین تولیدکنندگان، اشاعه دهندگان وذخیره کنندگان اطلاعات و دانش اند و اگر تلاش مناسبی جهت بکارگیری صحیح فناوری اطلاعات و محور قرار دادن آن در برنامه توسعه انجام شود، نظام های آموزشی خواهند توانست یکی از بزرگ ترین منابع پرورش نیروی انسانی ماهر برای کسب و بهره برداری از فناوری اطلاعات باشند و از این دیدگاه بزرگ ترین فرصت را برای رشد و توسعه بنیادین کشور فراهم سازند.به همین دلیل توسعه فناوری اطلاعات در نظام های آموزشی نه فقط یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتناب ناپذیر است و گام مهمی در اصلاحات نظام های آموزشی، محسوب می گردد.(عبادی ،1383)
پدیده فناوری اطلاعات بیش از یک دهه است که در عرصه تعلیم وتربیت پانهاده ونظام های آموزشی را نیز به چالش فراخوانده است. مهم ترین خصوصیت و ویژگی فناوری اطلاعات و ارتباطات در دسترس قرار دادن آن برای همگان در کم ترین زمان ممکن با حداقل هزینه ها در همه زمان ها ومکان ها است. نهاد آموزش و پرورش که می توان آن را هسته اطلاعات ودانایی دانست، در کشورما به علت توسعه کمی آموزش و پرورش و توجه به مولفه های دینی وملی از ارزش بالاتری برخوردار است. گسترش فناوری اطلاعات و استفاده از ابزارها ومفاهیم نوین ، موجبات بسط اطلاعات ودسترسی آسان وکم هزینه را برای فراگیران به روش آن لاین فراهم می کند و زمینه تبادل سریع اطلاعات وتعاملات فرهنگی را میسر می سازد. بی شک یکی از مهم ترین دستاوردهای توسعه فناوری اطلاعات، تحول درعرصه آموزش و پرورش است. کلاس های مجازی، مدارس مجازی ، مدارس هوشمند و دانشگاه مجازی وبطور کلی آموزش مجازی از ظرفیت ها و قابلیت های قابل اتکا برای توسعه این مهارت ها است. اگرچه فناوری اطلاعات دیری نیست که عرصه تعلیم و تربیت را متاثر ساخته است، اما آنچه واقعیت دارد این است که این تحولات به سرعت همه مولفه های آموزش و پرورش را تحت تاثیر قرار می دهد.(عبادی،1383).
فناوری اطلاعات و ارتباطات ، آنچنان پتانسیل حضور در عرصه های گوناگون بشری دارد که بی تردید می توان آن را نماد ظهور یک موج تمدنی جدید دانست . فناوری های جدید کلیه جنبه های زندگی بشر را تحت تاثیر قرار داده و نظام های آموزشی را در برگرفته است.(مهر محمدی ،1383)
با توجه به سرعت، عمق و گستردگی این تحولات نمی توان به انتظار نشست، بلکه باید با استفاده از مطالعات وتجارب دیگران و با اتکا بر فرهنگ و منابع بومی راه استفاده از تجارب بشری را فراهم نمود.به این ترتیب برای نیل به رفاه فردی و اجتماعی خود، نیاز به استقبال و خوشامدگویی به آموزش الکترونیکی یا مجازی داریم.
آموزش مجازی مطمئناً تمامی اشکال آموزش و یادگیری در قرن بیست و یکم را متحول خواهد ساخت و اینترنت محوراساسی تحولی است که آموزش مجازی را به وجود آورده است.(گریسون واندرسون،2003)
می توان گفت رقابتی بی سابقه در جهان سر گرفته است تا کشورها، نظام های آموزشی خود را هر چه بیشتر به مظهر تحولات قرن بیست و یکم مزین کنند و با توجه به ظرفیت فناوری های جدید، به رفع نارسایی ها و بهبود کیفیت و آموزش و پرورش همت گمارند .یکی از روش های نوین و کارآمد برای گسترش آموزش و ایجاد امکان فراگیری برای همه افراد مشتاق درهرزمان ومکانی ، بهره گیری از امکانات و مزایای شبکه اینترنت و آموزش مجازی است. (مهر محمدی،1387)
آموزش مبتنی بر وب که متعاقب ورود اینترنت به دنیای آموزش ایجاد شد، در دهه اخیر در اکثر کشورهای پیشرفته و در حال توسعه، گسترش چشمگیری پیدا کرده است، چرا که توانسته مشکلاتی را که آموزش سنتی ، قادر به حل آنها نبود، مثل مشکلات مربوط به کلاسهای بزرگ و پرجمیعت و فراگیران مناطق دور را حل کند. شاید بهترین مزیت آن برای فراگیران، تعامل پویا و برنامه زمانی انعطاف پذیر می باشد.
آموزش مبتنی بر وب بخاطر داشتن تعامل پویا ، مقدار زیادی از اطلاعات را از طریق تعاملات گوناگونی که باعث ایجاد یک محیط اکتشافی برای فراگیران می شود، ارائه می دهد و نیز فرصت هایی را برای فراگیران فراهم می کند تا به کشف و یافتن بپردازند و بر اساس نیازهای خود یاد بگیرند. این نوع آموزش از طرفی نیز این امکان را به آنان می دهد که محتوای دوره را از طریق شبکه یارانه ای در هر زمان و مکانی مطالعه نمایند.(شری ،2005)
آموزش مجازی در ایران صنعتی نوپا در زمینه تکنولوژی آموزشی از راه دور است، اما لازم است تا مراکز و موسسات آموزشی بویژه دانشگاه ها با استفاده از الگویی مناسب با ساختار آموزشی و فرهنگی کشور، در زمینه طرح محیط های آموزش مجازی بر اساس استانداردهای بین المللی، همت گمارند.(عاصمی ،1385).
این پژوهش با هدف امکان سنجی پیاده سازی آموزش مجازی در دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی و ارائه راهکارهای مناسب و مفید در این زمینه در تلاش است تا گامی هر چند کوچک در راستای بهره وری این دانشگاه از دنیای مجازی، بردارد.
بیان مسئله:
با ورود فناوری های نوین در عرصه های فردی و اجتماعی ، آموزش و پرورش نیز از این پدیده در امان نمانده است و شاید انقلابی آرام در حال شکل گرفتن است که اساس آموزش و پرورش سنتی را نشانه رفته و با خود، فرصت های جدید یادگیری را به همراه دارد. می توان گفت بسیاری از اهداف آموزش و پرورش که بعضاً به عنوان یک آرمان غیر قابل دسترس، تلقی می شد، اینک با توسعه فناوری های نوین ارتباطات و اطلاعات به ویژه اینترنت ، در آستانه تحقق است. از جمله این اهداف که تا کنون تقریباً به صورت دست نیافته باقی مانده است، توجه به استعدادهای فردی فراگیران و ایجاد زمینه مناسب برای رشد همه جانبه استعدادهای آنان است. هم اینک فناوری این ادعا را دارد که در فرایند یادگیری ، توجه به استعدادها را مبنای فعالیت خود می داند، یعنی در فرایند یاددهی و یادگیری ، محور و مسئول ،یادگیرنده است.از دیگر دستاوردهای فناوری های نوین در آموزش، می توان به تقویت روحیه جست وجوگری و تحقق پرسشگری ،استفاده از ابزارها و وسایل چند رسانه ای و متعاقب آن لذت بخش تر شدن، موثرتر شدن و کاربردی ترشدن آموزش، تحقق آموزش مادام العمر ،یعنی آموزش بدون محدودیت زمان و مکان ودسترسی به منابع متعدد و متنوع ، اشاره نمود.(عبادی ،1383)
با پیدایش و گسترش فناوری اینترنت در طول دهه 1990، وسیله جدید و قدرتمندی در اختیار موسسات عالی بویژه دانشگاه ها قرار گرفت که با آن هم بتوانند به مقاصد خود نایل آیند و هم محیط های یادگیری-یاددهی پویا و جدیدی را ایجاد نمایند و علاوه بر آن بتوانند جوابگوی مسایلی چون تقاضای روزافزون برای آموزش عالی ، بکارگیری نیروی انسانی زیاد برای امور اداری و سایر امورات، صرف هزینه های هنگفت تحصیلی ، نیاز به تمایل فراگیران جهت دسترسی غیر حضوری به مطالب ، محدودیت های زمانی و مکانی آنان و مشکلات ناشی از حضور اجباری و به موقع در کلاس های درس و... باشند.(نیومن،2003)
در واقع دنیای اینترنت، دنیای تحقق رویاها و حل مشکلات لاینحل و دیرینه آموزش و فرصت های جدید یادگیری است. با ورود اینترنت به دنیای آموزش و خلق آموزش مجازی این امکان، فراهم شد که فراگیران بتوانند در حالیکه در پشت رایانه شخصی خود نشسته اند،در کمترین زمان و بیشترین سرعت،به محتوای آموزشی مورد نیاز خود دست یابند.(رحمانی ،1384)
امروزه وب جدیدترین فناوری های بازسازی را ارائه می دهد و دهکده جهانی را گسترش داده است.در یک کلام آینده در این است که چقدر بتوان ارزش اینترنت را تشریح کرد.(بست،2001)
پیدایش وب جهان گستر منجر به ایجاد جدیدترین روش آموزشی یعنی آموزش مجازی و آموزش مبتنی بر وب شده است.(هاگی و ویلیام،2004)
از ویژگی های آموزش های مجازی این است که بر خلاف محیط های معلم محور که شیوه های سنتی ارائه میکردند، تاکید بر محیط فراگیر دارند. در این نوع آموزش بیش از اینکه معلم وظیفه ارائه اطلاعات به فراگیران را داشته باشد، این فراگیران هستند که برای دستیابی به اطلاعات مورد نیاز ، به کندوکاو می پردازند. از دیگر ویژگی های آن، ورای دسترسی آسان به اطلاعات، ویژگی های ارتباطی و تعاملی آن است. هدف اصلی آموزش مجازی کیفی ، نهادینه نمودن تنوع و یکپارچگی در یک "اکولوژی یادگیری" پویا و چالش برانگیز ذهنی می باشد.
قدرت تحول و دگرگون کننده آموزش مجازی ، پایه و اساس معضل تضاد استقلال و مشارکت را مورد توجه قرار داده است، چرا که با آموزش مجازی می توان آزادی و نظارت را به طور همزمان در یک جامعه جستجوگر فعال فراهم نمود. آموزش مجازی هم جنبه های فردی و هم جنبه های عمومی یک تجربه آموزشی را به رسمیت شناخته و در جهت انسجام و یکپارچگی این جنبه ها می کوشد. آن چه در حال حاضر نیاز می باشد و آموزش مجازی به ما عرضه می دارد، روش های بهتر برای پردازش،معنا بخشی به اطلاعات و خلق مجدد آنهاست.(گریسون و اندرسون،2003)
امروزه اغلب دانشگاه ها توجه خود را به این نوع آموزش معطوف کرده اند .بسیاری از موسسات آموزش عالی ، برنامه های آموزش مجازی برگزار کرده اند و هم اکنون خیلی از دانشگاه ها باشتاب در حال تدارک دیدن از نوع از برنامه ها می باشند.(هدگارد و استوارت،1997)
در چند سال اخیر در ایران هم برخی دانشگاه ها فعالیت هایی جهت برگزاری دوره های آموزش مجازی انجام داده اند و حتی برخی از آنها در طی چند سال اخیر دوره هایی را برگزار کرده اند.
با توجه به افزایش تقاضای عالی در کشورمان (سالانه حدود5/1 میلیون نفر) و عدم توانایی نظام آموزش عالی در جلب همه این افراد، اگر راه های جدیدی برای افزایش دسترسی به آموزش عالی ، فرا روی متقاضیان قرار نگیرد، سایر افراد باید از حقوق اولیه خود یعنی آموزش چشم بپوشید. در چنین شرایطی با توجه به افزایش تقاضای آموزش عالی و پذیرش این مسئله که آموزش علاوه بر اینکه حقوق اولیه اجتماعی هر فرد است، پیش نیاز توسعه پایدار هم می باشد، بنابراین بایستی به دنبال راهکارهایی به منظور گسترش و تنوع بخشیدن به نظام آموزشی کشورمان باشیم،یکی از این راهکارها، توسعه نظام آموزش مجازی (الکترونیکی ) می باشد.
به نظر می رسد در رقابت موسسات آموزش عالی در پیاده سازی آموزش مجازی ، دانشگاه علامه طباطبایی که طلایه دار بزرگترین دانشگاه علوم انسانی در کشور می باشد از قافله عقب مانده است . لذا ضرورت دارد پژوهش های لازم و کافی در این زمینه صورت گیرد. این تحقق نیز در همین راستا، بر آن است تا پیاده سازی آموزش مجازی را در دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی ، امکان سنجی نموده و از نظرات اساتید و دانشجویان در خصوص این آموزش بهره گیرد.
بنابراین و بر پایه نکات یاد شده ، مسئله اصلی این تحقیق این است که مشخص نماید تا چه میزان امکان راه اندازی آموزش مجازی در دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی وجود دارد و آیا آمادگی اساتید و نیز دانشجویان برای بهره گیری از امکانات آموزش مجازی از کفایت لازم برخوردار است و نیز اینکه نظرات اعضای هیئت علمی و نگرش دانشجویان کارشناسی ارشد این دانشکده پیرامون آموزش مجازی چیست. و در آخر ، بر اساس نتایج به دست آمده راهکار های مناسب در این زمینه ارائه خواهد شد.
اهمیت و ضرورت تحقیق:
برای اهمیت و ضرورت انجام این تحقیق ، دلایل متعددی را می توان برشمرد.شاید مهم ترین دلیل آن ، موضوع در خور توجه آن باشد که در واقع پیوندی است میان آموزش عالی (که در این تحقیق حیطه آن،دانشگاه علامه طباطبایی می باشد) و آموزش مجازی. بدیهی است آموزش عالی نقش ارزنده ای در تربیت نیروی انسانی مورد نیاز و افزایش کیفیت نیروی انسانی موجود دارد. تحقق اهداف توسعه کشور مستلزم گسترش و نوسازی آموزش عالی است. و از طرفی سیستم نوین آموزش مجازی با بکارگیری آخرین دستاورد های عصرفناوری اطلاعات، مزایای منحصر به فردی را به همراه دارد. به عنوان مثال به ما این اجازه را می دهد تا آموزش را متناسب با نیازها ارائه دهیم ، بدلیل اینکه از یک طرف محدودیت زمانی و مکانی را از میان برمی دارد و از طرفی اختیاراتی را به دانشجویان و اساتید می دهد. به دانشجویان اجازه می دهد تا نیازهای تحصیلی و مطالب درسی خود را در زمان مناسب دریافت نمایند و دیگر احتیاجی نیست که از محل سکونت خود دور باشند یا شغل خود را از دست بدهند و با مشکلاتی همچون، کمبود خوابگاه، رفت و آمدو...روبرو شوند . دانشگاه ها با بکارگیری سیستم آموزش مجازی، نیز قادر خواهند بود از مزایای آن که شامل تنوع ، انعطاف پذیری و سرعت در ارائه آموزش است،بهره لازم را ببرند. آموزش مجازی می تواند بخشی از نیاز جامعه را برآورد سازد و هزاران شیفته یادگیری را در مسیر خودسازی سوق دهد. با این نوع آموزش، دانشجویان بیشتری جذب دانشگاه می شوند، کمبود فضای فیزیکی از جمله کلاس درس و خوابگاه و...مرتفع می شود،دیگرعملا کمبود استاد وجود نخواهد داشت زیرا هم می توان از اساتید خود دانشگاه و هم اساتید مجرب دانشگاه های دیگر در این زمینه کمک گرفت.
دلیل دیگر برای اهمیت و ضرورت این تحقیق، کاربردی بودن آن است و این جنبه را هم می توان از نظر جامعه آماری تحقیق، و هم از نظر نتایج آن ، مورد توجه قرار داد. جامعه آماری شامل اساتید دانشکده و دانشجویان دوره های کارشناسی ارشد آن می باشد. گروه اساتید و دانشجویان در صورت راه اندازی آموزش مجازی در دانشکده، گروه هایی هستند که به طور مستقیم با سیستم آموزش مجازی درگیر خواهند شد. پس لازمه پیاده سازی آموزش مجازی مبتنی بر نیاز سنجی دقیق این دو گروه است. از سویی انتخاب مقطع کارشناسی ارشد از گروه دانشجویان خود حائز توجه است. چرا که در این مقطع تحصیلاتی، دانشجویان حداقل به مدت چهار سال در مسایل آموزشی و دانشگاهی درگیر بوده اند و با حیطه ها و ابعاد آن آشنایی دارند. این دانشجویان از آنجا که ساعت های مدیدی را در طول دوران دانشجویی خود به صورت سنتی آموزش دیده اند، با دید روشن تر و بازتری می توانند در مورد سیستم آموزش مجازی که گامی فراتر از سیستم آموزش سنتی می باشد،اظهار عقیده نمایند. با انتخاب این جامعه آماری می توان ادعا نمود،تحقیق مذکور مبتنی بر نیازهای واقعی خواهد بود و همه می دانیم تحقیقی که مبتنی بر نیازواقعی باشد، پایه های کابردی مستحکم تری خواهد داشت. از منظر نتایج نیز اهداف و سوالات تحقیق خود گویای درجه بالایی از کابردی بودن آن دارند.همان گونه که از عنوان نیز برمی آید، مقصود نهایی تحقیق آن است که مشخص نماید آیا امکان پیاده سازی آموزش مجازی در دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی وجود دارد یا خیر.و در همین راستا سعی در سنجش میزان آمادگی دانشجویان و اساتید، برای مشارکت در سیستم آموزش مجازی دارد. بنابراین نتایج این تحقیق می تواند کمک شایانی به مسئولین و اساتید دانشکده در زمینه بهره وری از دنیای فناوری اطلاعات و ارتباطات نماید.
برای اهمیت و ضرورت این تحقیق میتوان به متدولوژی آن نیز اشاره نمود. این تحقیق از نوع توصیفی – پیمایشی می باشد که برای جمع آوری داده ها از دو پرسشنامه استفاده خواهد شد. پرسشنامه های مذکور توسط مهرانگیز داوودی ممقانی جهت امکان سنجی پیاده سازی آموزش مجازی در دانشگاه الزهرا(س) ، ساخته شده است که با تایید صاحب نظران و کارشناسان آماری از روایی لازم برخوردار می باشد . پایایی این پرسشنامه ها نیز با نرم افزارSPSS محاسبه شده است. ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه اساتید برابر با 86% و برای پرسشنامه دانشجویان برابر با 84% بوده است.
قوت مبانی نظری ودانشی در حیطه فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی به طور اعم، و آموزش مجازی به طور اخص، که این تحقیق از آنها استفاده خواهد نمود، می تواند دلیلی دیگر برای اهمیت آن با شد . پیرامون مباحث فناوری های جدید و همچنین آموزش مجازی منابع بی شماری چه به صورت کتاب، مقاله یا پژوهش در دست می باشد که می توانند پایه های نظری این تحقیق را شکل دهند.در زمینه پیاده سازی آموزش مجازی نیز در ارگان های مختلف تحقیقات زیادی انجام گرفته است که به عنوان راهنمای عمل تحقیق می توانند مورد استفاده قرار گیرند.
به طور کلی با توجه به مزایای بر شمرده شده در خصوص آموزش مجازی در دانشگاه ها و مزایای دیگری که در مبنای نظری بیشتر شرح داده خواهد شد، لازم است تا یک برنامه ریزی دقیق آموزشی همراه با آماده سازی زمینه و زیر ساخت های لازم در جهت بهره گیری از این نوع نظام آموزشی داشته باشیم و این امر میسر نخواهد شد مگر اینکه تحقیقات وسیع و گسترده ای در زمینه استفاده از این روش آموزشی صورت گیرد.به همین جهت در این پژوهش سعی ما بر آن است تا با کمک به مسئولین و برنامه ریزان آموزشی در راستای ایجادبستری مناسب به منظور ایجاد هرچه بیشتر دانشگاه های مجازی و بهره برداری مناسب از این نوع سیستم آموزشی، سهمی هر چند کوچک دراین زمینه داشته باشیم.
اهداف تحقیق:
1)مشخص کردن مولفه های آموزش مجازی
2)امکان سنجی پیاده سازی آموزش مجازی در دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه طباطبایی
3) مشخص نمودن میزان آمادگی دانشجویان برای شرکت در آموزش مجازی
4) مشخص نمودن میزان آمادگی اساتید برای پیاده سازی آموزش مجازی در دانشکده مذکور
5) ارائه راهکارهای مفید و مناسب در زمینه پیاده سازی آموزش مجازی دردانشکده مذکور
سوال های تحقیق:
آیا امکان راه اندازی آموزش مجازی در دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی وجود دارد؟
میزان آمادگی دانشجویان برای آموزش مجازی تا چه اندازه است؟
میزان آمادگی اساتید دانشکده برای پیاده سازی آموزش مجازی تا چه اندازه است؟
نظرات اعضای هیئت علمی دانشکده در خصوص آموزش مجازی چیست؟
نگرش دانشجویان کارشناسی ارشد دانشکده در خصوص آموزش مجازی چیست؟
تعاریف واژگان و مفاهیم تحقیق:
الف: تعاریف نظری
فناوری:فناوری چیزی بیش از دانش و مهارت های مربوط به رایانه و کاربرد آن است. فناوری دانشی است که برای برآورده کردن نیازی مشخص یا مسئله ای خاص، مفاهیم و مهارت ها را از دیگر رشته ها با بهره گیری از مواد، انرژی و ابزار از جمله رایانه ،به کار می گیرد. در واقع فناوری کاربرد دانش بشری است و آن را می توان به عنوان ابزار، دانش ، فعالیت ها یا یک فرایند در نظر گرفت.(زمانی،1383،ص 51)
فناوری اطلاعات و ارتباطات : به مجموعه ای از ابزارها و وسایل (سخت افزارها)، روش ها و برنامه ها (نرم افزارها) ، دانش و مهارت های استفاده از آن برای دسترسی ، تولید ، ذخیره سازی ، پردازش و انتقال اطلاعات با استفاده ازتجهیزات رایانه ای ارتباط از راه دور گفته می شود.(شریفی،1383،ص41)
آموزش مجازی : به هر نوع دوره آموزشی اطلاق می شود که به شکلی غیر از روش های سنتی و رودرو انجام می گیرد ودسترسی به آموزش را در هر زمان و هر مکان با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات، به فراگیر می دهد. محتویات دروس از طریق اینترنت و با استفاده از ویدئووتصاویر فعال دو طرفه انتقال می یابد.(جعفری،1381،ص 10)
آموزش الکترونیکی : عبارت است از ارائه محتوای آموزشی و تجربیات اساتید مجرب هر رشته ازطریق تکنولوژی الکترونیکی به دانشجویان علاقه مند که بتوانند در هر نقطه از جهان از این آموزش بهره مند گردند.(همتی،1380،ص 2)
آموزش از راه دور : آموزشی که بوسیله رسانه های الکترونیکی یا چاپی ارائه می گردد و دانشجو و استاد هر کدام در شرایط مکانی و زمانی جداگانه ای هستند و کنترل بیشتر دست یادگیرنده است.
آموزش از طریق شبکه : آموزش هایی که روی اینترنت و با استفاده از امکانات وب جهان گستر ارائه می شوند و بااستفاده از مرورگر، قابل دسترسی هستند. در بسیاری ازاین نوع آموزش ها از یک نوع تحصیل گر استفاده می کنند.( جعفری،1381،ص 11)
آموزش مجازی همزمان : آموزش آنلاین یک درس در یک زمان خاص در کلاس مجازی توسط یک مدرس برای فراگیران متعدد است. با این نوع آموزش فراگیران می توانند به صورت آنلاین با هم به تعادل بپردازند، سوال کنند و به نظریه پردازی بپردازند.(Sulliran,2002,p.9)
آموزش مجازی غیر همزمان : در این آموزش فراگیران با استفاده از امکانات در نظر گرفته شده مستقل از زمان و مکان، آموزش می بینند. فراگیر در هر زمان می تواند به امر یادگیری بپردازدو درس های ارائه شده را از طریق اینترنت بر اساس سرعت یادگیری خود دریافت نمایند.
دانشگاه مجازی : دانشگاهی است که فعالیت های آموزشی ، پژوهشی و خدماتی خود را با استفاده از تکنولوژی های ارتباطات و کامپیوتر بدون محدودیت های زمانی و مکانی انجام می دهد. (جعفری،1381،ص10)
اینترنت : شبکه رایانه ای بزرگ است که شبکه های کوچک تر و رایانه ای مستقل را در جهان با استفاده از مودم و خط تلفن، به هم وصل می کند.
امکان سنجی : بررسی امکانات، تجهیزات و شرایط لازم، برای اجرا و پیاده سازی برنامه های مورد را گویند.(حسن زاده،1381،ص 21)
ب: تعاریف عملیاتی
فناوری اطلاعات و ارتباطات : به مجموعه ای از ابزارها و وسایل (سخت افزارها)، روش ها و برنامه ها (نرم افزارها) ، دانش و مهارت های استفاده از آن برای دسترسی ، تولید ، ذخیره سازی ، پردازش و انتقال اطلاعات با استفاده ازتجهیزات رایانه ای ارتباط از راه دور،در زمینه امور آموزشی گفته می شود.
امکان سنجی : بررسی امکانات، تجهیزات و شرایط لازم برای اجرا و پیاده سازی دوره های آموزش مجازی در دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی است.
آموزش مجازی : به آن نوع دوره آموزشی، در دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی اطلاق می شود که به شکلی غیر از روش های سنتی و رودرو انجام می گیرد ودسترسی به آموزش را در هر زمان و هر مکان با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات، به فراگیر می دهد. محتویات دروس از طریق اینترنت و با استفاده از ویدئووتصاویر فعال دو طرفه انتقال می یابد.
فصل دوم
مبانی نظری وپیشینه تحقیق
مقدمه:
ما در حال گذر از جامعه صنعت - محور به جامعه اطلاعات - محور، یا به عبارت دیگر گذر از دنیای فیزیکی به دنیای مجازی هستیم . ورود به عصر اطلاعات و زندگی اثر بخش در جامعه اطلاعات – محور، مستلزم شناخت ویژگی های آن است.یکی از نهادهای اجتماعی که در این عصر دستخوش تغییرات وسیع خواهد شد ، نهاد آموزش و یادگیری در سطوح عمومی و عالی است . در گذر به جامعه اطلاعاتی ، نقش عمده بر دوش دانش آموختگان جامعه است و آموزش و یادگیری می باید براساس رویکرد های جدید تنظیم شود . پیش نیاز وارد شدن به این پهنه ، گسترش سریع و وسیع آموزش مجازی، از پایین ترین تا بالاترین سطح نظام آموزشی کشور می باشد.(سرچمی،1387)
در واقع کاربرد فناوری اطاعات و ارتباطات در آموزش نوعی از یادگیری را بوجود آورده است که در آن ضرورتی وجود ندارد که یادگیری حضوری و رودررو باشد و انتظار میرود که یادگیری در محیط های غیرکلامی نیز امکان پذیر باشد.(ویتکر،1995)
آموزش مجازی شامل آموزش مبتنی بر رایانه ، آموزش مبتنی بر اینترنت، آموزش مبتنی بر وب، پارادیم های جدید،و محصول فناوری اطلاعات می باشند که بشریت را به سمت یک انقلاب بزرگ آموزشی سوق می دهند . گذر از جامعه صنعتی به جامعه اطلاعاتی لزوماً یک حرکت تکاملی نیست، بلکه جهشی ساختاری است. (دانشگاه بین المللی ایران ، 2002)
آموزش مجازی معمولاً انعطاف پذیری دسترسی را در هر مکان و زمان فراهم می کند ، دراصل به شرکت کنندگان اجازه می دهد تا زمان و فضا را در نوردند ،بنابراین محتوای یادگیری باید به شکل صحیح طراحی شده باشد تا یادگیرنده را درگیر وفعال کند ویادگیری راارتقا بخشد .
به عقیده ی روست ( 2002) تحقق وعده و نوید های آموزش مجازی ، نیازمند داشتن تعهد و منابع است . منابع باید درست و صحیح انتخاب شوند و محتوای آموزش مجازی باید به شکل صحیح طراحی شده باشد . این نوع از آموزش باید بر امر یادگیری و نیز بر یادگیرندگان تمرکز یابد و پشتوانه های کافی در این زمینه مهیا شود . (زمانی،1385)
برای نخستین بار امکان جهش از موقعیت عقب ماندگی به موقعیت پیشرفته برای کشورها فراهم شده است . دراین میان میزان توسعه و کاربرد فناوری و ارتباطات در آموزش ، مهم ترین شاخص پیشرفت به شمار می رود و آموزش مجازی یا آموزش الکترونیکی، مهم ترین عامل علمی و فرهنگی محسوب می شود. به عبارت دیگر آموزش مجازی کلید گذر نیروی انسانی به جامعه اطلاعاتی می باشد و گذر به جامعه اطلاعاتی با نرخ سواد مجازی – به مفهوم توان خواندن و نوشتن و میزان بهره وری از سامانه های اطلاعاتی و ارتباطی – رابطه مستقیم دارد. (دانشگاه بین المللی ایران ، 2002 )
پژوهش حاضر به بررسی امکان سنجی پیاده سازی آموزش مجازی در دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی پرداخته است و نیز به دنبال آن بوده است تا بتواند راهکارهای مناسبی در همین زمینه ارائه نماید.بر همین اساس در این فصل به مباحث نظری مرتبط با موضوع پژوهش پرداخته شده است.
مبانی نظری تحقیق:
بخش اول آموزش از راه دور
تعریف آموزش از راه دور:
آموزش از راه دور پدیده ای است که در پی تمایل فراگیران به دسترسی غیر حضوری به مطالب درسی،محدودیت هاس زمانی و مکانی و مشکلات حضور اجباری و به موقع در کلاس های درسی بوجود آمد.(آنونیمیوس،2001)
هولمبرگ(1989)آموزش از راه دور را اصطلاحی برای بیان روش های مختلف تدریس و یادگیری می داند که مستقیماً تحت نظارت معلم در یک مکان و زمان و مکان معین انجام نمی گیرد،اما از یک برنامه ریزی و آموزش سازمان یافته برخوردار است و به وسیله یک سازمان آموزشی تدارک دیده می شود.
کیگان (1993)،از آموزش از راه دور به عنوان روشی یاد می کند که در آن دانشجو مسئول یادگیری روش خویش است و یادگیرنده و یاد دهنده در تعامل آموزشی خود به ارتباط چهره به چهره نیازی ندارند .(به نقل از زمانی و مقدسی ،1377).
آموزش از راه دور نظام آموزشی صنعتی شده ای است برای سازمان دادن فرایند یاددهی-یادگیری به وسیله یک سازمان،به منظور انتخاب و کاربرد راهکارهایی برای استفاده از فناوری های جدید در آموزش،تا بتواند ارتباط دو سویه ای میان یاددهنده و یادگیرنده ایجاد کند که هدف آن تسهیل فرایند یادگیری و ارزشیابی میزان آن از سوی یادگیرنده است.(ابراهیم زاده،1381)
در توصیف مفهوم آموزش از راه دور،می توان آنرا فرایند نظام مندی برای ارائه آموزش به یادگیرندگانی که از نظر زمانی و مکانی از یکدیگر جدا هستند در محل کار و زندگی شان دانست که با استفاده از رسانه های گوناگون صورت می پذیرد.( یونسکو،2007)
آموزش از راه دور یادگیری برنامه ریزی شده ای که به طور معمول در مکانی متفاوت از مکان تدریس رخ می دهد، پس در نتیجه به روش های خاص تدریجی شده و آموزشی ،شیوه های خاص ارتباط به وسیله الکترونیک و دیگر فناوری ها و همچنین مقدمات ویژه سازمان یافته واداری نیاز دارد.(قلی قورچیان،1383)
در مورد اینکه چرا آموزش از راه دور بوجود آمد،صاحبنظران امور آموزشی اظهار دارند،افزایش جمعیت و افزایش تقاضای آموزش عالی به علاوه توانایی های خاص نظام آموزش از راه دور، از عوامل مهم ایجاد این نظام بوده است.عواملی چون ارزان بودن،قدرت پوشش وسیع،انعطاف پذیری و ... نیز در رشد این نوع آموزش موثر بوده است.(دانیل ،1996)
به طور کلی آموزش از راه دور از بدو تولدش تا کنون راه درازی را پیموده است تا از شکل اولیه خود به اشکال امروزی تبدیل شود.(مور و کریزلی،1996)
این نوع آموزش از جنبه علمی مفهوم جدیدی نیست. در واقع در زمینه آموزش به یادگیری از راه دور بر خط توجه زیادی شده است، تا آنجایی که حتی این نوع آموزش قبل از ورود به دانشگاه،وارد مدارس شده بود نمونه این برنامه ها پروژه فناوری مایگرنت کنتاکی می باشد که برنامه برخطی را برای تکمیل برنامه سنتی مبتنی بر کلاس تهیه کرد.این دوره ها موضوعات علمی مختلفی برای پایه ششم تا دوازدهم را در بر می گرفتند.(بیکر،2003،ص 1)
خلاصه ویژگی های آموزش از راه دور :
1) جداسازی عملکردهای تدریس و یادگیری در زمان و یا مکان ، آموزش از راه دور را از آموزش حضوری تفکیک می کند.
2) محیط طبیعی برای مطالعه ،خانه و یا محل کار دانش آموز است.محیط طبیعی مانع از این نمی شودکه شاگردان به طور اتفاقی برای انجام فعالیت های عملی و یا دسترسی به تکنولوژی که در مجموعه های محلی در دسترس آنها نیست،ملاقات هایی انجام دهند.
3) مطالعه به تنهایی به یک سیستم یادگیری از راه دور، محدود نمی شود ،مگر آنکه به صورت نهاد درآید.به عبارت دیگر نفوذ یک سازمان آموزشی در زمینه طرح ریزی،توسعه و ارائه آموزش را ضروری می کند و نهادینه کردن شیوه های سازمانی از قبیل مدیریت و جنبه های اجرایی را افزایش می دهد.
4)استفاده از فناوری ارتباطات برای ارائه آموزش ها و دستور العمل ها و تامین خدمات اداری از جمله سایر شرایط مشخص آموزش از راه دور محسوب می شوند و تکنولوژی، مطالب یادگیری و گروه یادگیری را برای نوآموزان فراهم می کند.
5)به منظور تضمین تاثیر متقابل و گفت و گو باید ارتباط دو سویه ای (خواه تند یا کند)وجود داشته باشد.(قلی قورچیان،1383)
مزایای آموزش از راه دور :
در بیان مزایای آموزش از راه دور باید مزایای آموزش از راه دور مبتنی بر وب یا یادگیری به صورت آن لاین را از مزایای آموزش از راه دور از نوع مکاتبه ای یا مبتنی بر رادیو و تلویزیون تفکیک کرد.آموزش مبتنی بر شبکه دارای ویژگی های قابل توجهی است، زیرا بر فعالیت دانش آموز و دانشجو، محتوای پویا ،خودآموزی،پرورش فکر،بهره گیری از حل مسئله و پرسشگری،تعامل گروهی،فراهم کردن انات ،رقابت رقابت سالم،انعطاف پذیری در زمان و مکان،ساختار پویا،سرعت توسعه ،امکان درست کردن محتوا،سهولت در دسترسی به منابع مختلف و دسترسی سریع و آسان استوار است که هر یک می توان از مزایای این نوع آموزش باشد.(سرکار آرانی و مقدم،1382)
این نوع آموزش پیشرفت زیادی حتی در مقایسه با ویدئوها و دیسک های فشرده داشته است و با توجه به اینکه امکان قابلیت بایگانی و ذخیره سازی اطلاعات را دارد ،اگر به دقت طراحی شود می تواند کنش متقابل بین معلم و یادگیرنده و نیز بین یادگیرندگان را گسترش دهد و مهمترین محدودیت های بعضی از روش های آموزش از راه دور را رفع نماید.همچنین از طریق صفحات وب ،مدرسان می توانند با دانش آموزان و دانشجویان مرتبط شوند و مطالب و مواد آموزشی درسی خود را برای آنان ارسال نمایند.بعلاوه آنان می توانند از پایگاه های موجود روی وب جهان گستر نیز یادگیرندگان را مطلع کنند و امکان تعامل آنان را با انواع منابع اطلاعاتی – به صورت حضوری و یا غیر حضوری در یادگیری آن لاین فراهم سازند (نیلی،1386)
از دیگر مزایای آموزش از راه دوردر شکل های مختلف آن ،می توان به موارد زیر اشاره کرد:
به معلمان و اعضای هیئت علمی کمتری نیاز دارد.
از نظر اقتصادی مقرون به صرفه است،هزینه سرانه هر فراگیر در آموزش از راه دور، به طور متوسط کمتر از هزینه آموزش در نظام حضوری است.
رسانه های مورد استفاده در این نظام،قدرت پوشش بسیار زیادی دارند. برای مثال یک برنامه آموزش تلویزیونی که در زمان مناسب پخش می شود، به طور همزمان عده کثیری از معلمان را تحت پوشش قرار می دهد.
پیشگیری از نقل و انتقال و مهاجرت دانش آموزان به شهرهای مجاور برای ادامه تحصیل.
دستیابی به اهداف آموزشی را سهل تر ،سریع تر ،سریعتر و نزدیکتر می کند.
بهره مند کردن افرادی که به دلیل موانع جغرافیایی از مرکز دور مانده اند و... (فر مهینی فراهانی، 1376).
محدودیت های آموزش از راه دور :
آموزش از راه دورمحدودیت هایی هم دارد. مبرهن است که آموزش از راه دور(به ویژه آموزش مبتنی بر شبکه)مستلزم تحرک،انگیزه یادگیرنده ،نظم و انضباط شخصی و مسئولیت پذیری است.دانش آموزانی که این ویژگی ها را ندارند نمی توانند به طور مناسب از این نوع آموزش بهره ببرند.ضمن اینکه هر گاه سخن از آموزش از راه دور به میان می آید مشکلاتی مطرح می شود.این مشکلات که چندان هم جدید نیستند شامل نحوه دسترسی (دسترسی پذیری) و نیز کیفیت مواد آموزشی است.اگرچه وجود فناوری های جدید ارتباطی مانند کنفرانس از راه دور و ارتباطات رایانه ای،موضوعاتی مانند کیفیت مواد درسی و نیز در دسترس بودن را تا اندازه ای حل کرده اند،اما اکنون هم تمام دانش آموزان (به ویژه در نقاط محروم)از امکانات رایانه ای بهره مند نیستند .نکته دیگر این است که هر رسانه محدودیت های خاص خود را دارد،به عنوان مثال آموزش مبتنی بر شبکه و استفاده از اینترنت به ویژه در ایران این مشکل را داردکه ظرفیت ارتباطی مخابراتی محدود است،سرعت مودم ها پایین است و لذا امکان انتقال صدا ،تصویر و گرافیک را با مشکل مواجه می سازدو یا اینکه موفقیت یادگیرنده تا حدود زیادی به مهارت فنی و تکنیکی او در استفاده از رایانه و اینترنت بستگی دارد.دسترسی به اینترنت برای افراد معمول به ویژه در مناطق روستایی هنوز هم یک مشکل اساسی است.
فلیپ زاک(1995)در این زمینه معتقد است: اینترنت می تواند ارزانتر،سریعتر و معمولاً کارآمدتر از سایر رسانه ها باشد ولی لزوماً اثر بخش تر نیست. دستیابی به اطلاعات به طور خودکار موجب افزایش فراگیر نمی شود بلکه آموزش و تمرین مهارت های بهره گیری از اطلاعات ضروری است. نتایج تحقیقاتی که آموزش از راه دور را با آموزش چهره به چهره مقایسه کرده اند، نشان می دهد که اگر روش ها و فناوری هایی که در فرایند های آموزش استفاده می شوند مناسب باشند،همچنین کنش متقابل بین دانشجویان برقرار باشد و بازخورد به موقع بین استاد و دانشجو وجود داشته باشد، تدریس مطالعه در یک فضای آموزشی از راه دور می تواند به اندازه آموزش سنتی اثر بخش باشد.اما آموزش از راه دور بالقوه می تواند باعث کناره گیری اجتماعی، فقدان کار گروهی ، عدم تعاملات عینی و روابط عاطفی اثر بخش گردد.(نیلی،1386)
از طرفی اگر آموزش را فعالیت هایی بدانیم که با هدف آسان ساختن یادگیری از سوی معلم طرح ریزی می شود و بین معلم و یادگیرنده به صورت کنش متقابل جریان می یابد(سیف,1385)،پس نزدیکی وتماس چشمی فاکتور های مهمی در آموزش هستند که در محیط های آموزش از راه دور محدود می شوند. در این محیط ها معلمین برای مشاهده احساسات فراگیران ناتوان هستند و در نتیجه آن قابلیت جوابگویی به نیاز های فراگیران ،محدود می شود.بنابراین فراگیران در این محیط ها نیاز بیشتری به حمایت معلمان دارند.( مک کینگ،2000)
نسل های تکنولوژی آموزش از راه دور:
در سال های اخیر رسم بر این بوده است که تکنولوژی های آموزش از راه دور را به نسل های متفاوت تقسیم می نمایند.و این تقسیم بندی عمدتا بر مبنای ابزارهای تکنولوژیکی بوده است که هر نسل را مورد حمایت قرار داده اند.
نسل اول :
این نسل به دوره آموزش مکاتبه ای نیز معروف است و قدمت چند صد ساله دارد.اولین شکل کلاس درس گسترده یا آموزش از راه دور به صورت مکاتبه ای بود.(بروور و همکاران،2138،ص 50)
نخستین نسل آموزش از راه دور بر مبنای ویژگی های یک الگوی صنعتی یا سازمانی تعریف می گردد که در آن اقتصاد ترازویی بوسیله اصول تایلوری همچون تقسیم کار ، کنترل های مدیریتی شدید و روش های اعمال مسئولیت نمود پیدا می کند . این الگوی تولید انبوه به سیستم های آموزش از راه دور امکان می دهد تا دوره و برنامه هایی را با کیفیت بالا بوجود آورده و به طور مقرون به صرفه ای به هزاران نفر از دانشجویان ارائه دهند . یکی از شاخصهای عمده اینگونه سیستم ها، افزایش هزینه های ثابت تولید ( هزینه های مربوط به تدریس در کلاس درس) و کاهش همزمان هزینه های متغیر بود که مبنای اندازه گیری آنها، هزینه های صرف شده برای هر دانشجو است .

Related posts:


پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Related Posts

پژوهش-پایان نامه

دانلود پایان نامه فارسی — پایان نامه249) جدید

- فهرست منابع......................................................................................................................108 پیوست ها :فرم رضایت نامه آگاهانهپرسشنامه اطلاعات فردی – اجتماعیپرسشنامه رضایت زناشویی اینریچ فهرست جدول هاعنوان صفحهجدول شماره 1 - شاخص های پراکندگی و مرکزی صفات کمی واحدهای مورد پژوهش..............................51جدول شماره 2 Read more…

پژوهش-پایان نامه

جدید — پایان نامه239) دانلود فایل

شکل شماره 3-5-مدل تجربی پژوهش54فصل اولکلیات1-1-مقدمهامروزه‌ هم‌ زمان با عصر اطلاعات، دانش و به طبع آن فناوری اطلاعات به عنوان مهم‌ترین عامل توسعه شناخته شده و سطح توسعه‌ی کشورها و جوامع با توجه به سطح Read more…

پژوهش-پایان نامه

تحقیق علمی دانشگاه — پایان نامه240) مقاله دانشگاه

4-3-3-2 اراده گرایی32 5-3-3-2 تایید اجتماعی324-3-2 الگوی اقتصاد سیاسی33 1-4-3-2 دیدگاه انتخاب عاقلانه33 2-4-3-2 دیدگاه انتخاب عاقلانه اصلاح شده345-3-2 الگوی روان شناسی سیاسی34 1 -5-3-2 دیدگاه روانی سیاسی تحلیل رفتار انتخاباتی مکتب مطالعاتی شیکاگو34 2-5-3-2 Read more…

background